Evlilik uyumunun kişilik özellikleri, ilişkiye dair inançlar ve çatışma çözüm stilleri bağlamında yordanması (Diyarbakır ili örneği)

Araştırmada öncelikle evlilik uyumu ile kişilik özellikleri, ilişkiye dair inançlar ve çatışma çözüm stilleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı sorusuna yanıt aranmıştır. İkinci olarak, cinsiyet, çocuk sayısı, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, evlenme biçimi gibi demografik değişkenler arasında evlilik uyumu açısından anlamlı düzeyde bir fark olup olmadığı araştırılmıştır. Son olarak, evlilik uyumunun, kişilik özellikleri, ilişkiye dair inançlar ve çatışma çözüm stilleri bağlamında yordanması amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Diyarbakır il merkezinde yaşayan ve evliliklerinde en az bir yıl geçirmiş olan evli bireylerden oluşmaktadır. Araştırma 292 kadın ve 364 erkek olmak üzere 656 evli birey ile yürütülmüştür. Araştırmaya katılan evli bireylere Çift Uyum Ölçeği (ÇUÖ), Beş Faktör Kişilik Ölçeği (BFKÖ), İlişki İnanç Envanteri (İİE), Çatışma Çözüm Stilleri Ölçeği (ÇÇSÖ) ve Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi için, Pearson korelasyon katsayısı, tek yönlü ANOVA ve adımsal regresyon analizi yöntemleri uygulanmıştır. BFKÖ, İİE ve ÇÇSÖ puanları arasında yapılan ilişki analizine göre, ÇUÖ'den elde edilen çift uyumu toplam puanları ile olumlu çatışma, dışadönüklük, uyumluluk, özdisiplin ve gelişime açıklık boyutları arasında olumlu yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. ÇUÖ'den elde edilen çift uyumu toplam puanları ile olumsuz çatışma, nörotiklik, anlaşmazlık zarar verir, cinsiyetler farklıdır ve eşler değişmez boyutları arasında ise, olumsuz yönde anlamlı ilişki belirlenmiştir. Evli bireylerin evlilik uyumlarının, cinsiyet, yaş, çocuk sayısı ve evlenme biçimi değişkenlerine göre farklılaştığı; eğitim düzeyi, eşler arasındaki yaş farkı, eşler arası akrabalık bağı ve gelir düzeyi değişkenlerine göre ise farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Evlilik uyumunu yordayan en güçlü değişkenlerin kişilik özelliklerinden nörotiklik, çatışma çözüm stillerinden olumlu çatışma, olumsuz çatışma ve geri çekilme, ilişkiye dair inançlardan ise, eşler değişmez ve anlaşmazlık zarar verir olduğu bulunmuştur. Anahtar Sözcükler: Evlilik uyumu, kişilik özellikleri, ilişkiye dair inançlar,çatışma çözüm stilleri.