Etkili bir İngiliz dili öğretmeninin niteliklerine ilişkin öğrencilerin bakış açılarının araştırılması: Türkiye de bir üniversite ortamında gerçekleştirilen araştırma

Bu çalışmanın amacı, bir üniversite ortamındaki İngilizce hazırlık birimi öğrencilerinin etkili bir İngiliz dili öğretmeninin niteliklerine ilişkin bakış açılarını incelemektir. Bunun yanı sıra, bu araştırma kapsamında, öğrencilerin öğretmen niteliklerine ilişkin bakış açılarında belirgin farklılıklara neden olabilecek olan belirli bağımsız değişkenler ele alınmıştır. Bu değişkenler sırasıyla "cinsiyet, yaş, öğrencinin fakültesi, İngilizce öğrenme süresi, mezun olduğu lise türü ve İngilizce öğrenme için en önemli sebebi" olarak belirlenmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda, araştırma 2015-2016 akademik yılının bahar yarıyılında Başkent Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu İngilizce hazırlık biriminde yürütülmüştür. Araştırma deseni nicel bir veri toplama yöntemine dayandırılmıştır. Araştırmanın örneklem grubu bahar yarıyılında B kurunda öğrenim görmekte olan 419 İngilizce hazırlık birimi öğrencisinden oluşmuştur. Temel araştırma aracı öğretmen nitelikleri ile ilgili üç alt boyuttan oluşan (İngiliz dili öğretmeninin kişisel ve kişilerarası nitelikleri, alan bilgisi ve dil öğretim yaklaşımları), "Likert ölçeği" biçiminde ve uyarlanmış bir ankettir. Verilerin analizi için gerekli nicel veri analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu araştırmanın bulgularına göre, İngiliz dili öğretmeninin kişisel ve kişilerarası nitelikleri genel anlamda katılımcı öğrenciler tarafından öğretmen etkililiğinin en önemli bileşenleri olarak algılanmıştır. İngiliz dili öğretmeninin alan bilgisi ise, söz konusu bileşenleri öğretmen etkililiğinin ikinci en önemli bileşeni olarak takip etmiştir. Araştırma bazında ele alınan değişkenlere ilişkin bulgulara göre, cinsiyet değişkeni öğretmen nitelikleri üzerine öğrencilerin bakış açıları araştırması bağlamında en belirgin farklılığı göstermiştir. Bir başka deyişle, öğrencilerin öğretmen nitelikleri üzerine bakış açılarında, kız öğrencilerin bakış açıları yönünden önemli bir ayırt edici özelliği işaret eden belirgin farklılıklar gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda, kız öğrencilerin bütün alt boyutlar ve her bir alt boyut için ortalama puan olarak not edilen genel katılım düzeyleri erkek öğrencilerin bu alt boyutlar için genel katılım düzeylerinden yüksek bulunmuştur. Bu belirgin farklılık öğretmen niteliklerine karşı bir tür duyarlılık olarak yorumlanabilir. Ayrıca, lise türü değişkenine ilişkin bulgular, sadece bir alt boyutta ve bir lise türüne dayalı belirgin bir farklılık sunmuştur. Bu bağlamda, İngiliz dili öğretmeninin alan bilgisi Meslek liseleri, Anadolu liseleri ve Genel liselerden mezun olan öğrenciler tarafından öğretmen etkililiği açısından daha önemli bir bileşen olarak görülürken, öğretmenin alan bilgisine verilen bu önem Özel liselerin mezunları için bir düşüş göstermiştir. Bu duruma ek olarak, öğrencilerin etkili bir İngiliz dili öğretmeninin niteliklerine ilişkin bakış açılarının İngilizce öğrenme süreleri, kayıtlı oldukları fakülteler ve İngilizce öğrenme sebeplerine göre farklılık göstermediği keşfedilmiştir. Sonuç olarak, geçmişte benzer çalışmalar yürütülmüş olmasına rağmen, bu çalışma bir üniversite ortamında öğrencilerin öğretmen niteliklerine ilişkin bakış açılarına yönelik genel bir bilgi elde ederek ve belirli değişkenlerin bu bakış açıları üzerindeki olası katkılarını vurgulayarak, hem kuramsal çerçeve hem de sınıf içi uygulamalar için değerli çıkarımlar sunabilir. Anahtar kelimeler: Etkili İngiliz Dili Öğretmeni, Öğrencilerin bakış açıları, Bireysel faktörler