Farklı branşlardaki genç sporcuların beslenme alışkanlıklarının incelenmesi

Bu çalışma, farklı branşlardaki genç sporcuların beslenme alışkanlıklarının incelenmesi ve mevcut durumun saptanması amacıyla yapılmıştır. Araştırma tarama modelli bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini farklı braşlardaki genç sporcular, örneklem grubunu ise Türkiye'nin faklı illerinde 14-19 yaş aralığında 9 farklı branşta spor yapan 1291 sporcu oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Tekkurşun Demir, G., Cicioğlu, Hİ., (2019), tarafından geliştirilen "Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği" (SBİTÖ) kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilere uygulanacak olan testlerin seçimi öncesinde hata terimlerinin normal dağılım gösterip göstermediği kontrol etmek amacı ile Kolmogorov-Smirnov normallik testi uygulanmıştır. Ölçekten elde edilen puanlar için ikili karşılaştırmalarda Bağımsız örneklem t-testi, çoklu karşılaştırmalarda ise One-Way ANOVA ve Tukey HSD testinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, yüzde (%), ortalama ve standart sapma olarak ifade edilmiş olup, tüm istatistiksel sonuçlarda ortaya çıkan farklar p<0,05 önem seviyesinde anlamlı kabul edilmiştir. Verilerin analizi SPSS 22.0 V. istatistik paket programında yapılmıştır. Araştırma sonucunda sporcuların genel SBİTÖ toplam puanı ve alt boyutları puanlarının yüksek olduğu görülmüştür. Alt boyutlara göre puan ortalamaları sırasıyla; "beslenme hakkında bilgi" 20,44; "beslenmeye yönelik duygu" 18,11; "olumlu beslenme" 19,91 ve "kötü beslenme" 10,20'dir. Cinsiyet değişkenine göre "olumlu beslenme" alt boyutunda erkekler lehine anlamlı farklılık vardır (p<0,05). Cinsiyete göre diğer alt boyutlar açısından anlamlı farklılık bulunamamıştır. Yaş değişkenine açısından "beslenme hakkında bilgi" alt boyutu ve SBİTÖ toplam puanda 18-19 yaş grubunun diğer iki gruba göre anlamlı düzeyde daha farklı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Spor yaşı ve milli sporcular değişkenine göre, "beslenme hakkında bilgi" ile "olumlu beslenme" alt boyutlarında ve SBİTÖ toplam puanda, 7 yaş ve üstü spor yaşına sahip olan sporcular ve milli sporcular lehine anlamlı farklılık vardır (p<0,05). 8001 tl ve üstü aile aylık geliri olan sporcuların "beslenme hakkında bilgi", "olumlu beslenme" ve "kötü beslenme" alt boyutlarının; 6001- 8001 tl aile aylık geliri olan sporcuların "beslenmeye yönelik duygu" alt boyutu ve SBİTÖ toplam puan ortalamasının ise diğer gelir gruplarına göre yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Yaşanılan yer değişkenine açısından "beslenme hakkında bilgi" alt boyutunda il merkezinde yaşayan sporcular lehine; "kötü beslenme" alt boyutunda ise köyde yaşayan sporcular lehine anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Spor türü açısından SBİTÖ toplam puanı ve alt boyutları arasında anlamlı fark yoktur (p>0,05). Sonuç olarak; araştırmaya katılan farklı branşlardaki sporcuların sağlıklı beslenmeye yönelik tutumları hakkında iyi bilgi düzeyine sahip oldukları görülmüştür. Ayrıca yaşla beraber beslenme bilgi düzeyinin arttığı, spor yaşı ve millilik durumunun beslenme bilgi düzeyini olumlu etkilediği, gelir düzeyi arttıkça beslenme bilgi düzeyinin de arttığı ve yaşanılan yerin beslenme bilgi düzeyi ile ilişkili olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Beslenme alışkanlıkları konusunda sadece sporcuların değil, aynı zamanda aile, antrenör ve çevrenin de bu yaştaki sporculara destek olmaları için gereken özeni göstermelerinin ve bu konudaki eksiklerini tamamlamalarının yararlı olacağı düşünülmektedir.