Farklı hasat zamanlarının yerfıstığının verim ve verim unsurları ile yağ asitleri kompozisyonu ve aflatoksin konsantrasyonu üzerine etkisi

Bu çalışmada, yerfıstığında erken ve geç yapılan hasat zamanlarının verim ve verim unsurları ile tane kalitesi ve yağ asitlerindeki değişimleri ve aflatoksin konsantrasyonları üzerine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Denemeler, Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme arazisinde, 2008 ve 2009 yıllarında tesadüf blokları deneme deseninde 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. NC-7 virjinya tipi yerfıstığı çeşidi çalışmanın materyalini oluşturmuştur. Çalışmada hasat zamanının, verim ve verim komponentlerini, yağ oranını, protein oranını, karbonhidrat oranını, kül oranını, tüm yağ asitleri kompozisyonunu, Oleik/Linoleik asit oranını, oluşan aflatoksin B1 ve B2 konsantrasyonunu önemli ölçüde etkilediği saptanmıştır. Denemede, en yüksek kabuklu meyve verimi, tek bitki verimi, bitkide meyve sayısı, 100 tane ağırlığı ve meyve dolum oranı 3. hasat zamanında gerçekleşmiştir. Hasat zamanının gecikmesiyle tanede yağ oranı ve protein miktarı artmış, buna karşın karbonhidrat miktarı azalmıştır. Her iki yılda da 1. ve 2. hasat zamanı olan erken hasat zamanlarında aflatoksin oluşumu görülmezken 3. hasat zamanında en yüksek aflatoksin miktarı belirlenmiştir. Aflatoksin türleri içerisinde aflatoksin oluşan hasat zamanlarında en yoğun aflatoksin türünün B1 olduğu saptanmıştır. Bölgemiz hava koşullarının aflatoksin üretimi için uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, en yüksek verim ve yağ asitleri kompozisyonu 3. hasat zamanında bulunmasına karşın aflatoksin gibi insan sağlığını tehdit eden maddelerin oluşumu nedeniyle bu hasat zamanının sorunlu olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle, hasat zamanını öne çekebilecek erkenci çeşitlerin kullanılması veya erken ekim yapılması gerektiği önerilmiştir.