Farklı miktarlarda tüketilen fruktozun, vücut ağırlığı ve bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkisi

Bu çalışma bireylerin günlük diyetleri ile tükettikleri farklı fruktoz miktarlarının antropometrik ölçümler, kan biyokimyasal bulgular ve diğer beslenme parametreleri ile ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Kasım 2009-Mayıs 2010 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi'nde çalışan personel ve okuyan öğrenciler arasından rastgele seçilen yaşları 18-65 yıl arasında olan 90 (41 erkek, 49 kadın) sağlıklı birey üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin kişisel özellikleri ve bazı beslenme alışkanlıkları anket formu ile sorgulanmıştır. Bireylerin beslenme durumları besin tüketim sıklığı formu, fruktoz tüketim sıklığı formu ve 3 günlük 24 saatlik besin tüketim kaydı ile belirlenmiştir. Bireylerin antropometrik ölçümleri alınmış, bazı biyokimyasal parametreleri analiz edilmiş ve fiziksel aktivite durumları belirlenmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 31.9±7.15 yıldır. Bireylerin beslenme durumları değerlendirildiğinde, bireylerin diyet enerjisinin karbonhidrattan gelen oranı ortalama %44.8 olarak bulunmuştur. Erkekler kadınlara göre daha fazla diyetleriyle karbonhidrat tüketmişlerdir (p<0.05). Bireylerin günlük diyetle fruktoz tüketim ortalaması 42.3±22.73 g'dır ve erkeklerin (49±26.13 g), kadınlara (36.7±17.85 g) göre daha fazla fruktoz tükettikleri belirlenmiştir (p<0.05). En fazla günlük fruktoz tüketimi 41-50 yaş grubu bireylerde (44.3±19.55 g) saptanmıştır. Günlük diyetle alınan enerjinin fruktozdan gelen ve fruktozun toplam karbonhidrattan gelen oranları erkeklerde %7.2 ve %5.7, kadınlarda ise %7.6 ve %7 olarak saptanmıştır. Bireylerin %33.3'ünün (erkeklerin %39'u, kadınların %28.6'sı) fruktozu günlük 50 g ve üzerinde tükettikleri belirlenirken, %18.9'unun (erkeklerin %14.6'sı, kadınların %22.4'ü) da fruktozu toplam enerjinin %10'undan daha fazla tükettikleri bulunmuştur. Bireylerin diyetleriyle tükettikleri fruktozun kaynaklarına göre dağılımları incelendiğinde; erkeklerin (p<0.05), 41-50 yaş grubu ve Beden Kütle İndeksi 25.0-29.9 kg/m2 olan bireylerin daha fazla sükroz tükettiği belirlenmiştir. Bireylerin günlük diyetleri ile enerji veren alkolsüz içecek tüketim ortalamaları 122±123.88 ml olarak belirlenmiş; erkek bireylerin (% 59.6), kadınlara (% 40.8) göre, 21-30 yaş grubu bireylerin de diğer yaş gruplarına göre bu tür içecekleri daha fazla tükettikleri saptanmıştır. Günlük fruktoz tüketimi en yüksek olan grubun obez bireyler (?30kg/m2) olduğu görülmektedir. Bireylerin günlük diyetleri ile tükettikleri fruktoz miktarı ile enerji alımı (r=0.717, p=0.000) ve vücut ağırlığı (r=0.267, p=0.011) arasında pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Fruktozun günlük diyetle 50 gramdan fazla tüketiminin BKİ'nin 25 kg/m2'den yüksek olma riskine katkısı istatistiksel açıdan önemli bulunmamıştır (OR = 1.071; 0.439-2.616 % 95 CI). Günlük diyetleri ile 50 g'dan daha fazla fruktoz tüketen erkek bireylerin vücut ağırlığı, bel çevresi ölçümleri, BKİ ortalamaları, sistolik ve diyastolik kan basınçları, serum glikoz, total kolesterol, LDL-kolesterol, insülin değerleri diğer gruba göre daha yüksek, HDL-kolesterol değerleri ise daha düşük bulunmuştur. Kadınların ise bel çevresi ölçümleri, vücut yağ oranları, serum glikoz, ürik asit, total kolesterol, trigliserit, SGOT ve SGPT değerleri diğer gruba göre daha yüksek, HDL-kolesterol değerleri ise daha düşük olarak saptanmış, ancak aradaki farklar istatistiksel açıdan önemli değildir (p>0.05). Bireylerin %14.4'ünde insülin direnci ve %10'unda da metabolik sendrom saptanmıştır. Sonuç olarak, doğal olmayan yollarla fazla fruktoz tüketiminin başta obezite olmak üzere insülin direnci, bozulmuş glikoz toleransı, Tip 2 diyabet, hiperlipidemi, kardiyovasküler hastalıklar, hiperürisemi, gut ve metabolik sendrom gibi hastalıklar için risk oluşturabileceği göz önünde bulundurulmalı ve günlük diyet enerjisinin %10'dan daha azı meyve gibi doğal fruktoz kaynaklarından sağlanmalıdır.