Farklı tavlama sıcaklıkları ve sürelerinin boru kompansatörünün 316L körük elemanı üzerine etkisi

Yüksek bina uygulamalarında tesisat borularında sıcaklık farkından doğan genleşme, büzülme, titreşim ve gürültüyü sönümleme aracı olarak kullanılan boru kompansatörlerinde beklenenden daha erken sürede yaşanan hasarlanmadan dolayı sönümleme işlevini gören ve soğuk plastik şekil verme ile üretilen 316L paslanmaz çelik körük elemanına farklı tavlama sıcaklıkları ve sürelerde gerilme giderme tavlaması uygulanmştır. Tavlama sıcaklığı olarak 950°C, 1050°C ve 1100°C ve tavlama süreleri olarak 8 dk, 20 dk ve 40 dk seçilmiştir. Soğutma hızı olarak yavaş soğutma tercih edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, farklı tavlama parametrelerinin körük elemanının mekanik özelliklerine, yorulma ömrüne ve korozif karakterine etkilerine incelemektir. Çalışma kapsamında soğuk plastik şekil verme ile üretilen körük elemanı referans alınarak 3 tavlama sıcaklığı ve 3 tavlama süresi ile tavlanan ürünlere yorulma testi, çekme testi ve sertlik testi yapılmıştır. Tavlama işlemi sonrası malzemenin korozyon davranışını gözlemlemek amacıyla korozyon testi uygulanmıştır. İlaveten farklı tavlama sıcaklıkları ve sürelerinin mikroyapıya etkilerini incelemek amacıyla tüm numuneler metalografik incelemeye tabi tutulmuştur. Çalışmadan elde edilen veriler doğrultusunda tavlama prosesinin yorulma ömrünü arttırdığı görülmüştür. Yorulma ömrü açısından en iyi sonuç kısa süreli tavlama olarak 8 dk tavlama ile elde edilmiştir. Soğuk şekil verme ile üretilen körük elemanının yapısında bulunan kalıntı gerilmeler kısa süreli tavlamada giderilerek malzemenin sertliğini ve çekme dayanımını düşürmüş, yorulma ömrünü arttırmıştır. 8 dk tavlama süresinde artan tavlama sıcaklığı ile yorulma ömrü de artmıştır. Kısa süreli tavlamada uygulanan tüm sıcaklıklarda malzemenin korozyon davranışında herhangi bir değişiklik saptanmamıştır. 8 dk tavlama süresinin aksine 20 dk ve 40 dk tavlama süreleri yorulma ömründe yapması beklenen iyileştirmeyi karşılayamamıştır. Ayrıca 20 dk ve 40 dk tavlama sürelerinde malzemenin korozyon davranışı da olumsuz olarak etkilenmiştir. Dolayısıyla 316L körük elemanı için orta ve uzun süreli tavlama işleminin uygun olmayacağı sonucu ortaya çıkmıştır.