Farkındalık temelli egzersiz programının üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumu üzerindeki etkililiğinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, farkındalık temelli egzersiz programının üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumu üzerindeki etkililiğinin incelenmesidir. Araştırmanın bağımlı değişkenlerini, psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumu oluşturmaktadır. Araştırmanın bağımsız değişkeni ise farkındalık temelli egzersiz programı oluşturmaktadır. Araştırmada, deneysel düzeneklerden deney (ön-test, son-test ve izleme testi) ve kontrol gruplu (ön-test ve son-test) bir model kullanılmıştır. Araştırma, Covid-19 pandemisi sırasında 2020-2021 akademik yılında bir vakıf üniversitenin farklı fakültelerinde öğrenimine devam etmekte olan toplam 60 öğrenci ile (30 deney grubu ve 30 kontrol grubu) yürütülmüştür. Deney ve kontrol grubuna katılan katılımcıların 48'i kadın, 12'si erkektir. Deney ve kontrol grubunda yer alan katılımcıların yaş aralığı 18-27 arasında olup, yaş ortalaması 21.40'tır. Araştırmada, kişisel bilgi formu, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın sonunda ise deney grubuna eğitim değerlendirme formu uygulanmıştır. Araştırma kapsamında deney grubunda yer alan katılımcılara 8 oturumluk bir psiko-eğitim programı uygulanmış, kontrol grubunda yer alan katılımcılara ise herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Farkındalık Temelli Egzersiz Programı deney grubuna haftada bir gün, 90 dakika olmak üzere 8 oturum olarak uygulanmıştır. Araştırmada kullanılan ölçme araçları, psiko-eğitim programının uygulanmasından önce ön-test, programın tamamlanmasının ardından son-test; programın etkisinin kalıcılığını belirlemek amacıyla da sadece deney grubuna son-testten üç ay sonra izleme testi şeklinde uygulanmıştır. Verilerin analizinde "Mann Whitney U", "Friedman ANOVA" ve "Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi" ve Bonferroni düzeltmesi kullanılmıştır. Analizler sonucunda, deney ve kontrol gruplarının psikolojik iyi olma ölçeği son-test toplam puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Psikolojik iyi olma ölçeği alt boyutları arasında yer alan çevresel hakimiyet, bireysel gelişim ve yaşam amacı alt boyutlarından alınan son-test puanlarının sonuçlarına göre deney ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Psikolojik iyi olma ölçeğinin diğerleriyle olumlu ilişkiler ve otonomi/özerklik alt boyutlarından alınan son-test puanları sonuçlarına göre deney ve kontrol gruplarının arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Deney grubunda yer alan üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş son-test ve izleme testi toplam puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Benzer şekilde diğerleriyle olumlu ilişkiler, otonomi/özerklik, çevresel hakimiyet, yaşam amacı, kendini kabul alt boyutunun son-test ve izleme testi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sadece bireysel gelişim alt boyutunun son-test ve izleme testi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Kontrol grubunun psikolojik iyi oluşun toplam puanından, altı alt boyutundan ve yaşam doyumundan aldıkları ön-test ve son-test puanları arasında anlamlı bir düzeyde farklılık olmamıştır. Araştırma sonucunda, 8 hafta süren farkındalık temelli egzersiz programına katılan üniversite öğrencilerinin kontrol grubuna kıyasla psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumu düzeylerini artırmada önemli bir etkiye sahip olduğu ve yapılan izleme çalışması sonucunda bu etkinin pozitif yönde devam ettiği bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular literatürde bulunan ilgili araştırmalar ışığında tartışılmış; uygulamaya ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Farkındalık, psikolojik iyi oluş, yaşam doyumu, psiko-eğitim, egzersiz, egzersiz psikolojisi