Femur başı epifiz kayması mevcut olan hastaların tedavilerinde prognoza etkili faktörlerin retrospektif incelenmesi

Bu araştırmanın amacı Femur Başı Epifiz Kayması mevcut olan hastaların ortopedik tedavilerinde retrospektif olarak incelenen preoperatif laboratuvar bulgularının, hastaneye başvuru anında çekilen grafilerde tespit edilen evrelerin, cinsiyetin, kilonun, yaşın ve taraf bulgusunun prognoz üzerine olan etkilerinin klinik ve radyolojik sonuçlar ile korelasyonunun incelenmesidir. Yöntem 2011-2021 yılları arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne başvuran ve pelvis grafisi çekilmesi sonrası FBEK tespit edilen hastaların preoperatif çalışılan kan değerleri, preoperatif çekilen grafileri, postoperatif çekilen grafileri ve postoperatif poliklinik takiplerinde çekilen grafileri, kalça eklem muayeneleri ve bacak uzunluk ölçümleri incelendi. Çalışmamızda FBEK nedeniyle opere edilen 58 hasta retrospektif olarak incelendikten sonra 27 hastanın kayıtları yeterli bulundu ve çalışmaya dahil edildi. Hastaların çalışma dışında tutulmasında; cerrahi olarak in situ pinleme dışında açık redüksiyon veya osteotomi yapılması, revizyon cerrahisi geçirmesi, takip süresinin 2 yıldan az olması, epifizyodez gelişmemesi ve hastanın yürüme fonksiyonunu bozacak primer veya sekonder gelişen kas-iskelet sistemi hastalığının olmaması kriterleri göz önünde bulundurulmuştur. 27 hastanın 5'inde bilateral FBEK tespit edilip her iki kalçaya cerrahi yapıldı, 4'ünde ise tek kalçada FBEK tespit edilmesine rağmen risk faktörleri olması sebebiyle karşı kalçaya profilaktik olarak cerrahi yapıldı. 27 hastada toplam olarak 36 kalçaya cerrahi yapıldı. Çalışmaya dahil edilen tüm kişilerin listesine probel sisteminden ulaşıldı. Hastaların gerekli röntgen görüntülerine İnfinity sistemi üzerinden ulaşıldı. Hastaların çalışmamıza dâhil edilen preoperatif kan sonuçları, preoperatif ve postoperatif grafileri, kalça eklem muayeneleri ve bacak uzunluk ölçümleri kullanılarak istatistik veri analizi için belirlediğimiz ölçümler yapılıp not edildi. vii Bulgular Yaptığımız çalışmada farklı yaş ve cinsiyette toplamda 27 hastamız mevcuttu. Bu 27 hastanın toplam kalça operasyon sayısı 36'ydı. Bu 27 hasta cinsiyet bakımından kıyaslandığında 19'u(%70,4), erkek 8'i (%29,6) kadın cinsiyettendi. 27 hastanın operasyon öncesi vücut ağırlıkları kıyaslandığında, hastalarımızın hepsinin 18 yaş altı olması sebebi ile boy kilo persentil tablosu kullanılarak değerlendirildi. 5. persentil altındaki değerler zayıf kabul edildi ve hiç hastamız yoktu. 5-85 persentil normal kilolu olup 5 (%18,5) kalça mevcuttu, 85-95 persentil orta kilolu olup 10 (%37) kalça mevcuttu. 95. persentil düzey üzeri obez olarak değerlendirilmiş olup 12 (%44,4) kalça mevcuttu. 27 hastamız preoperatif değerlendirildiği zaman taraf olarak karşılaştırıldığında 14 (%51,9) hastamızda sağ kalçada FBEK tespit edilmişken, 13 (%48,1) hastamızda sol kalçada FBEK tespit edildi. Ameliyat öncesi hastaların semptom süreleri göz önüne alınarak akut kayma tespit edilen hastaların sayısı 22 (%81), kronik üzerine akut kayma sayısı 5 (%19)'ti. Kronik kayma tespit edilen hastamız ise yoktu. Hastaların kayma dereceleri AP ve lateral grafilerde Southwick yöntemine göre ölçüldü. Kayma miktarı 30 derece ve altındakilerde hafif, 31 derece ile 50 derece arasındakiler orta düzeyde, 50 dereceden büyük kaymalar şiddetli kayma olarak değerlendirildi. Hastaların mevcut sayısı 27 olmasına rağmen 5 hastada bilateral FBEK tespit edilmesi ve 4 hastada tek taraflı FBEK olmasına rağmen risk faktörleri mevcut olması sebebiyle profilaktik olarak karşı kalçaya da in situ pinleme yapıldı. Müdahale edilen total kalça sayısı 36 olarak belirlenen hasta grubumuzda Southwick sınıflamasına göre hafif derecede 12 (%33,3) hasta, orta derecede 13 (%36,1) hasta ve şiddetli derecede 11 (%30,6) hasta olarak değerlendirildi. 27 hastamızda bilateral FBEK tespit edilen ve profilaktik olarak karşı tarafı pinlenen hastalar da ayrı ayrı göz önüne alınıp toplam opere edilen kalça sayısı 36 olarak değerlendirildiğinde elde edilen verilere göre yaş ortalaması 12,7 şeklindeydi. Hastaların takip süreleri tamamlandıktan sonra yapılan poliklinik kontrollerinde çekilen grafilerine göre değerlendirme yapıldığında, opere edilen 36 kalça ayrı ayrı değerlendirmeye alınacak şekilde, AVN gelişen hasta sayısı 15 (%41,7), AVN gelişmeyen hasta sayısı 21 (%58,3)'di. Kondroliz gelişen hasta sayısı 16 (%44,4), kondroliz gelişmeyen hasta sayısı 20 (%55,6)'ydi. Hastaların Harris kalça skorlamasına göre yapılan değerlendirmelerinde alınan veriler ise orta düzeyde olan hasta sayısı 11 (%30,6), iyi düzeyde olan hasta sayısı 6 (%16,7), çok iyi düzeyde olan hasta sayısı 19 (%52,8)'du. Kötü ve mükemmel grupta olan hastamız ise mevcut değildi. Hastaların operasyon sonrası takipleri tamamlandıktan sonra yapılan bacak uzunluk ölçümlerinde karşı ekstremiteye göre kıyaslama yapıldığında 27 hastanın 14 (%51,9)'ünde kısalık farkı mevcut değildi. 12 (%44,4)'sinde 1-2 cm arası kısalık mevcuttu. 1 (%3,7) hastada ise 2 cm kısalık mevcuttu. viii Kilo fazlalığı ile kondroliz gelişimi arasında anlamlı korelasyon bulundu (p<0.05). Orta kilolu ve obez olan hastaların Southwick evre sınıflamasına göre daha ileri evre ile başvuru yaptıkları ve aralarında anlamlı korelasyon olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). FBEK mevcut olan ve hastaneye başvuru anında çekilen pelvis ap ve lateral grafiye göre yapılan ölçümlerde tespit edilen Southwick sınıflamasına göre ileri evre mevcut olan hastalarda AVN gelişme riski ile anlamlı korelasyon tespit edildi (p<0.05). FBEK mevcut olan ve hastaneye başvuru anında çekilen pelvis ap ve lateral grafiye göre yapılan ölçümlerde tespit edilen Southwick sınıflamasına göre ileri evre mevcut olan hastalarda Kondroliz gelişme riski ile anlamlı korelasyon tespit edildi (p<0.05). FBEK mevcut olan ve hastaneye başvuru anında çekilen pelvis ap ve lateral grafiye göre yapılan ölçümlerde tespit edilen Southwick sınıflamasına göre ileri evre mevcut olan hastaların Harris Kalça Skorlamasında daha düşük evrelerde oldukları görüldüğü ve aralarında anlamlı korelasyon olduğu tespit edildi (p<0.05). LDH değeri, Monosit değeri ve Albümin/LDH oranı belirli bir seviye üzerinde olan hastalarda prognozun etkilendiği ve hastaların takip süreleri tamamlandıktan sonra Harris Kalça Skorlamasına göre daha düşük evrelerde polikliniğe başvurdukları görüldü ve aralarında anlamlı bir korelasyon tespit edildi (p<0.05). Sonuç Çalışma sonunda elde ettiğimiz verilere dayanarak kilolu veya obez olmanın FBEK hastalarında prognoz üzerinde etkili olduğu, hastaların hastaneye başvuru anında çekilen grafilerine göre değerlendirilen Southwick evre sınıflamasında kayma seviyesinin ilerlemesi ile prognoz arasında anlamlı ilişki olduğu ve laboratuvar bulgularından Monosit, Albümin/LDH ve LDH değerlerinin belirli bir seviye üzerinde olmasının prognoz üzerinde etkileri olabileceği yönünde değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Femur Başı Epifiz Kayması, Southwick Sınıflaması, LDH, Monosit, Albümin/LDH