Fen bilgisi eğitiminde probleme dayalı öğrenmenin öğrenme ürünlerine etkisi

Bilimsel ve teknolojik gelişmeler dünyadaki birçok ülke tarafından en önemli amaç olarak belirlenmiştir. Eğitim bu amaca ulaşmanın en önemli yoludur. Teknoloji ve bilimle desteklenen eğitim, insanların beceri ve davranışlarının yanında ilgi ve merak duygularını da geliştirecektir. Okullarda yapılan eğitimi öğretmen merkezli ve sadece bilgi aktarmak olarak gören eğitim sistemleri, bilişsel alandaki ve teknolojideki gelişmeler sayesinde yerlerini yeni sistemlere bırakmaktadırlar. Bunlar, öğrenenlerin merkeze alındığı ve iletişimin çok yönlü olduğu yeni öğrenme yaklaşımlarıdır. Probleme Dayalı Öğrenme, geleneksel eğitim yaklaşımlarının eksikliklerine ve problemlere karşı bir reaksiyon olarak yaklaşık 30 yıl önce ortaya çıkmıştır. Barrows tarafından geliştirilen Probleme Dayalı Öğrenme ilk olarak 1960'lı yıllarda tıp alanında kullanılmış, daha sonra diğer alanlarda da uygulamaları yapılarak etkili olduğu gözlenmiştir. Probleme dayalı öğrenmenin en önemli özellikleri; öğrenciyi öğrenme merkezi olarak görmesi, gerçek yaşam problemlerini kapsaması, grupla çalışmayı içermesi, problem çözmeyi kullanma, yaratıcı düşünmeyi desteklemesi ve iletişim becerilerini geliştirmesidir. Bu çalışmada, Probleme Dayalı Öğrenme yaklaşımının sınıf öğretmenliği adaylarının problem çözme becerisi, yaratıcı düşünme, akademik başarı ve fen öğretimine yönelik öz-yeterlik inanç düzeylerine etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın alt problemlerini test etmek için ise dört farklı ölçme aracı kullanılmıştır. Bu araçlar Problem Çözme Ölçeği, Hareket ve Kuvvet ünitesine yönelik Akademik Basan Ölçeği, Torrance Yaratıcı Düşünme Şekil Testi ve Öz- Yeterlik İnanç Ölçeğidir. Bu çalışmanın amacı, sınıf öğretmenliği adaylarının fen bilgisi laboratuarında aktif rol almaları, kendi belirledikleri problemler üzerinde çalışarak bu problemleri çözmeleri ve sonucunda bir ürün ortaya koymalarıdır. Araştırmada deneysel yöntem ve deney ve kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma 2002-2003 öğretim yılının 2. döneminde Gazi Üniversitesi, ııGazi Eğitim Fakültesi, Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı 2. sınıf öğrencileriyle birlikte yapılmıştır. Araştırmanın deney grubunda 105, kontrol grubunda ise 115 öğrenci yer almıştır. Deney grubunda probleme dayalı öğrenme yaklaşımı, kontrol grubunda ise geleneksel öğretim yöntemlerini temel alan fen bilgisi eğitimi uygulanmıştır. Araştırmada öğrencilerin bağımlı değişkenlere vermiş oldukları cevapların değerlendirilmesinde formative değerlendirme kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, nicel veri analizleri ile çözümlenmiştir. Araştırmanın deney grubunun puanlan ile kontrol grubunun puanları ortalamaları arasında farklılığı belirlemek için "bağımsız gruplar için t-testi", aynı gruptan farklı zamanlarda elde edilen verilerin analizini yapmak için bağımlı gruplar için t-testi, deney ve kontrol grubunun öntest ve sontest puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık olup olmadığım belirlemek için ise tekrarlı ölçümler için çift yönlü varyans analizi (repeated measures) kullanılmıştır. Çalışma sürecinde elde edilen verilere göre Probleme Dayalı Öğrenme; a) Öğrencilere birçok öğrenme fırsatı sağlar, b) Araştırma yapma ve problem çözme becerilerini geliştirir, c) Fen bilgisi öğretimine yönelik öz-yeterlik inançlarını yükseltir, d) Öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerini geliştirir, e) Öğrencilerin akademik basanlarını artınr, f) Fen bilgisinin önemini kavramalarına ve fen bilgisine karşı pozitif tutumlarını artırmasına yardımcı olur. Elde edilen nicel verilerin yanında, öğrencilerin raporlarında sundukları nitel veriler de bu görüşleri desteklemektedir. Probleme dayalı öğrenmenin, sürekli uygulandığı taktirde öğrencileri yaşama ve mesleğe hazırlamada etkili bir yöntem olduğu söylenebilir. Bu nedenle probleme dayalı öğrenme, gerçek yaşamı ilgilendiren konularda, öğretmen ve öğrencilere birçok katkı sağlayabilecek bir yaklaşımdır. m