Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre bilinci düzeylerinin incelenmesi

Çevre sorunları çağımızın en acil çözüm bekleyen problemleri arasındadır. Geleceğimizi tehdit etme noktasına gelen çevre sorunları karşısında en güçlü donanımımız bilinçlerimizdir. Bilinç, içerisinde bilgi, tutum ve davranış gibi alt boyutları barındırır. Bireylerin çevre sorunları konusunda kendilerini sorumlu hissetmeleri ve üzerlerine düşen yükümlülükleri yerine getirmeleri noktasında davranış boyutunun etkisi büyüktür. Davranışların istendik yönde değişebilmesi için ise olumlu tutuma sahip olmak bir ön gerekliliktir ve temelinde yeterli düzeyde bilgi barındırır. Çevre konularına yönelik yeterli bilgi, olumlu tutum ve istendik davranış unsurlarına sahip bireyler yetiştirmek ancak etkili bir çevre eğitimi ile mümkün olabilir. Bu unsurlar aynı zamanda gelişmiş bir çevre bilinci düzeyini işaret etmektedir. Çevre bilincinin kazandırılması ve geliştirilmesi sürecinde öğretmenlere önemli görevler düşmektedir. Özellikle fen bilimleri dersleri, içlerinde barındırdıkları ekolojik konular ile daha fazla önem, fen bilimleri öğretmenleri de bu derslerin uygulayıcısı pozisyonunda oluşlarıyla, daha fazla sorumluluk taşımaktadır. Gelecekte bu meslekte görev alacak olan fen bilimleri öğretmen adaylarının da çevre bilinci açısından gelişmiş bireyler olarak mezun olmaları önemli görülmektedir. Bu çalışma, fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre bilinci düzeylerini etkileyen faktörleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, tarama modelinde tasarlanmış olup, çalışma grubunu 2017-2018 Öğretim Yılı Bahar Döneminde Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak "Çevre Bilinci Ölçeği" (ÇBÖ) kullanılmıştır. Schrenk (1994) tarafından geliştirilen ve Erten (2005) tarafından Türkçe'ye uyarlanan bu ölçek, öğrencilerin çevre hakkındaki bilgilerini, çevreye yönelik tutumlarını ve çevreye yönelik davranışlarını içeren 3 ayrı alt boyuttan oluşan 5'li likert tipinde hazırlanmış bir ölçme aracıdır. Ölçekte, belirtilen her bir alt boyuta ilişkin 20'şer madde olmak üzere toplam 60 madde bulunmaktadır. Ölçeğin Cronbach α güvenirliliği α=.97'dir. Elde edilen veriler SPSS yardımı ile sayısallaştırılarak bilgisayar ortamına aktarılmış ve analiz edilmiştir. Verilerin analizinde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayıları, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), ortalama ve frekans istatistiksel yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada fen bilimleri öğretmen adaylarının çevreye yönelik tutumlarının çevre dostu davranışlar sergileme düzeylerinin, çevreye yönelik bilgi düzeylerinin ve çevre bilinci düzeylerinin yüksek-orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte çevreye ilişkin bilgi düzeyleri, çevreye yönelik tutum ve çevre dostu davranışlar sergileme durumları arasında pozitif yönlü korelasyon olduğu görülmüştür. Ayrıca araştırmada öğretmen adaylarının cinsiyetlerinin çevreye yönelik bilgi, tutum, davranış ve bilinçleri üzerinde herhangi bir farklılığa neden olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre ile ilgili bilgileri edinme yolları arasından en çok tercih ettikleri aracın internet olduğu ve çevre ile ilgili faaliyetler yürüten kuruluşları yeterince tanımadıkları tespit edilmiştir.