Fenayi Divanı (metin-muhteva-tahlil)

ÖZET XVI. yüzyılın ikinci yansı ile XVII. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış olan Fenâyî Cennet Efendi (1577-1665)' nin hayatta bulunduğu yıllar, Osmanlı'nın gerileme dönemine rastlamaktadır. XVII. yüzyıl, edebî ve tasavvufi açıdan zengin ve renkli bir dönemdir. Asıl adı Mehmet'tir. Cennet Efendi olarak da bilinir. Şiirlerinde Fenâyî mahlasını kullanmıştır. Tahminen 1577 yılında İstanbul Tophane'de doğmuştur. Celveti tarikatı şeyhlerindendir. 12 Ocak 1665 tarihinde Üsküdar'da ölmüştür. Mezarı Üsküdar'dadır. Fenâyî celvetî tarikatına mensup önemli mutasavvıf şairlerden biridir. Tecelliyât isimli küçük bir risalesi ile Divan'ı bulunan Fenâyî' nin, incelemeye esas aldığımız eseri Divan'ıdır. Yaptığımız inceleme, Fenâyî' nin yaşadığı dönemin siyasi ve edebi çerçevesinin ele alındığı bir giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Fenâyî'nin hayatı, tarikatı, edebî şahsiyeti, eserleri ve Divanı üzerinde durulmuştur İkinci bölümde, Fenâyî Divanı'ndaki din ve tasavvuf konulan, mutasavvıf şairlerle ilgili son zamanlarda yapılan çeşitli araştırmalar da gözden geçirilerek, incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, "Cemiyet ve Tabiat" başlığı ile, bu başlık altına giren diğer bazı konulara açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Bunlar içerik itibariyle tamamen din ve tasavvuftan ayrı ve uzak bir mahiyette değildirler. Fenâyî'nin hemen her mısraında bir şekilde din ve tasavvuf yer almaktadır. Dördüncü ve son bölümde, Fenâyî Divanı'nın edisyon kritikli metni verilmiştir.