Firma kredi derecelendirmelerinin belirleyicileri olarak finansal rasyolar üzerine bir analiz

Firmaların kredi ihtiyaçlarının karşılanma sürecinde, kurumsal kredi derecelendirme (rating) en önemli aşamayı oluşturmaktadır. Bu aşamada elde edilen ve temerrüt olasılıklarını içeren firma kredi derecelendirme notları, kredilerin fiyat (faiz) ve teminat gibi özelliklerini belirlemesinin yanı sıra bankaların BASEL-sermaye yükümlülüklerinin ve UFRS 9-kredi zarar karşılıklarının da hesaplanmasında kullanılmaktadır. BASEL'in ve UFRS 9'un getirdiği güncel uygulamalar, kredi riskinin modellenmesinde beklenmeyen kayıplar (şok), makroekonomik değişkenler ve öngörü gibi kavramları daha önemli hale getirmiştir. Özellikle UFRS 9 uygulamasıyla birlikte, kredi riskindeki önemli değişimlerin tahmin edilme ve/veya öngörülme ihtiyacı daha da artmıştır. Dolayısıyla, ilgili literatür ve bankacılık uygulamaları-ihtiyaçları doğrultusunda, çalışmamızda, finansal rasyolar ve makroekonomik değişkenlerin, kredi riskinin bir göstergesi olan firma kredi derecelendirme notları üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Tobit regresyon yöntemi kullanılarak yapılan analiz çalışmamızda, genelden özele doğru birden çok gruplama (tüm firmalar, segment, ihracatçı firmalar, sektörel gibi) yapılmış ve çeşitli analiz sonuçlarına ulaşılarak kredi risk izleme komitelerine yol gösterici modeller türetilmiştir. Analiz sonuçlarımıza göre, finansal rasyolardan özellikle karlılık ve finansal yapı rasyolarının kredi derecelendirme notlarının temel belirleyicileri oldukları bulgusuna ulaşılmış ve makroekonomik şokların (belirsizliklerin) kredi derecelendirme notlarını azalttığı (negatif etkilediği) tespit edilmiştir. Bununla birlikte diğer bulgularımıza göre, ihracatı ve KOBİ'leri teşvik/destekleyici politikaların, makroekonomik şoklara karşı duyarlılığı azaltarak finansal istikrara katkıda bulunması beklenmektedir. Diğer taraftan verimlilik artırıcı politikaların, firmaların sermaye piyasalarına açılmasının, borçların uzun vadeye yayılması ve özkaynak artırıcı şirket politikalarının not artışlarını tetikleyebileceği tahmin edilmektedir. Sektörel modellerimize göre ise ekonomideki likidite sıkışıklıklarında ve makroekonomik şoklarda kağıt, kimya, mobilya, inşaat malzemeleri ve gıda sanayilerinin desteklenmesinin kredi riskini azaltarak finansal istikrara katkıda bulunulabileceği düşünülmektedir.