Ğânim Kaddûrî el-Hamed'in Şerhu'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye adlı eserinde İbnü'l-Cezerî Mukaddimesi (İnceleme ve değerlendirme)

Tecvide riayetin önemi ile ilgili Kur'ân'da ve hadîs-i şerîflerde geçen emir ve buyruklardan hareketle tecvid âlimleri, Kur'ân lâfızlarının telâffuz keyfiyeti üzerine yoğunlaşmışlar ve bu doğrultuda tecvid ilmi ile alakalı pek çok eser telif etmişlerdir. Söz konusu eserlerden biri de İbnü'l-Cezerî'nin Mukaddimetü'l-Cezeriyye isimli eseridir. Bu eser, esas itibariyle 107 beyit ihtiva eden ve bu beyitlerde tecvid ilmine ait hemen her konuyu şiirsel/vecîz bir üslupla anlatan manzum bir risâledir. Tecvid ilmi hakkındaki bilgileri kısa ve zengin ifadelerle okuyucusuna sunan söz konusu eser, tecvid öğrenen ve öğretenler için geçmişten günümüze adeta en temel eserlerden/başucu kitaplardan biri olmuştur. Doğrusu Mukaddimetü'l-Cezeriyye isimli eser hakkında pek çok şerh kaleme alınmıştır. Bu gerçek, Mukaddime'nin tecvid ilmi sahasında ne kadar önemli bir eser olduğunu açıkça göstermektedir. Mukaddime üzerine kaleme alınan şerhlerin en kapsamlısı, Ğânim Kaddûrî el-Hamed'e ait olan Şerhu'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye isimli şerhtir. Çalışmanın konusunu da Mukaddime şerhlerinin en genişi ve en kapsamlısı olan bu eser oluşturmaktadır. İbnü'l-Cezerî'nin Mukaddime'sinin Şerhu'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye isimli şerh üzerinden incelendiği bu çalışmada, Mukaddime beyitlerini doğrudan ilgilendiren açıklamalar üzerinde durulmuş olup bunun dışındaki detaylı açıklamalara yer verilmemiştir. Bununla amaçlanan, Mukaddime beyitlerini okuyucunun daha kolay ve daha hızlı bir şekilde anlayabilmesini sağlamaktır. Çalışmada veri analizi yöntemi kullanılmıştır. Netice itibariyle elde edilen bulgular; tecvid ilminin kolaylıkla öğrenilmesi ve öğretilmesi noktasında Mukaddime isimli eserin ne kadar üstün bir konuma sahip olduğu, gerekli şekiller ve çeşitli görüşler vasıtasıyla Mukaddime'nin daha anlaşılır bir şekilde okuyucuya sunulduğu ve Mukaddime'de yer alan bilgiler başta olmak üzere tecvid ilmine dair tüm ilâve bilgilerin Kur'ân öğrencisine daha derli toplu bir usul ile tanıtıldığı şeklindedir. Anahtar kelimeler: Tecvid, İbnü'l-Cezerî, Mukaddimetü'l-Cezeriyye, Ğânim Kaddûrî el-Hamed, Şerhu'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye.