GAP bölgesinde çarpık kentleşme ve gecekondu sorunları (Diyarbakır, Gaziantep, Şanlıurfa örneği)

?GAP Bölgesinde Çarpık Kentleşme ve Gecekondu Sorunları, Diyarbakır, Gaziantep ve Şanlıurfa Örneği? adlı tez çalışma iki kısımdan oluşacak şekilde tasarlanmıştır. Çalışmanın birinci kısmını oluşturan ilk üç bölüm, daha önce yapılmış olan kuramsal bilgilere ve bölge ile ilgili istatistiki verilere dayalı olarak yapılmıştır. Çalışmanın ikinci kısmını oluşturan dördüncü bölüm bölgenin metropol kentleri olan Diyarbakır, Gaziantep ve Şanlıurfa kent merkezinde yapılan ampirik çalışmaya dayalı olarak yapılmıştır.Çalışmanın birinci bölümünde kuramsal düzeyde kentleşme ile ilgili temel kavramlar çerçevesinde kent kavramı, tarihsel süreçte ilk kentlerin ortaya çıkışı, kent kuramları, kent planlaması, tarihsel süreçte kentlerin özellikleri anlatılmıştır. Kentleşme kavramı, kentleşmenin tarihsel gelişimi, sanayi devriminden önce ve sanayi devriminden sonra kentleşme anlatıldıktan sonra, gelişmiş ülkelerde ve gelişmekte olan ülkelerde kentleşmenin gelişimi açıklanmıştır. Kentleşme ile ilgili bu genel açıklamalardan sonra çarpık kentleşme ve çarpık kentleşmenin nedenleri anlatılmıştır. Kentleşme ile ilgili bu temel bilgilerden sonra Türkiye'de kentleşme mevzuatı, kentleşmenin gelişimi, kentleşme nedenleri, kentleşme politikası ve kentleşmenin özellikleri anlatıldıktan sonra birinci bitirilmiştir.İkinci bölümde GAP Bölgesinde kentleşme ve çarpık kentleşmenin nedenleri anlatılmıştır. GAP bir bölge kalkınma planı olduğu için bölge kavramı, bölge planlaması ve bölge planlamasının kentleşmeyle ilişkisi kısaca belirtilmiştir. GAP Bölgesinde kentleşmenin gelişimi bakımından 1927'deki ilk nüfus sayımından 2010 ADNKS sonuçlarına kadar bölgede nüfus artış hızı, kentleşme oranı ve kentleşme hızı Türkiye ile karşılaştırmalı olarak açıklanmıştır. GAP Türkiye'nin en iddialı bölgesel kalkınma projelerinden birisi olduğu için bin yıllık rüyanın gerçekleşmesi olarak nitelendirilmektedir. 1990'lı yılların başından itibaren GAP'ın uygulanma başlamasıyla bölgede kentlerin nüfusu, sayısı ve kentleşme oranı yükselmiştir. GAP Bölgesinde kentleşmenin gelişimini detaylı olarak ortaya koyabilmek için 1990-2010 tarihleri arasında bölgede bulunan 80 kentte tek tek nüfus artış hızı, kentleşme oranı ve kentleşme hızı Türkiye ile karşılaştırmalı olarak anlatılmıştır. GAP Bölgesinde kent büyüklüğüne göre ve kent sayısındaki gelişmeye göre kentleşme anlatıldıktan sonra bölgeye has kentleşme nedenleri belirtilmiştir. Bu bölüm GAP Bölgesinde çarpık kentleşme ve çarpık kentleşmenin nedenleri anlatıldıktan sonra bitirilmiştir.Çalışmanın üçüncü bölümünde GAP Bölgesinde gecekondulaşma ve gecekondulaşmanın nedenleri anlatılmıştır. Gecekondu bir barınak türü olduğundan öncelikle konut ve gecekondu kavramları hakkında açıklama yapılmıştır. Türkiye'de gecekonduların ortaya çıkışı ve nedenleri anlatıldıktan sonra Cumhuriyet tarihi boyunca gecekonduların kronolojik gelişimi ve özellikleri belirtilmiştir. Gecekonduları önleme çabaları belirtildikten sonra gecekondu politikaları hakkında bilgi verilmiştir. GAP Bölgesinde barınma koşulları, konut ve gecekondu konuları hakkında açıklama yapıldıktan sonra, bölgede gecekondulaşmanın nedenleri anlatılarak üçüncü bölüm bitirilmiştir.Çalışmanın dördüncü ve son bölümünde GAP Bölgesinin metropol kentleri olan Diyarbakır, Gaziantep ve Şanlıurfa kent merkezinde yapılan ampirik çalışma anlatılmıştır. Çarpık kentleşme, alt ve üstyapıyı kapsayan fiziki yapılaşmadaki düzensizlik ve kentsel yapı standartlarına aykırı yapılaşma ile toplumun ekonomik ve sosyal yapısında kentler özgü değişimin olmaması olarak görüldüğünden anket soruları bu konuları kapsayacak şekilde hazırlandığından biraz fazla olmuştur. Ancak kentleşmenin ilişkili olduğu konular göz önünde bulundurulduğunda anket sorularının hacminin normal olduğu görülmektedir. Anket uygulamasıyla kentleşmenin mevcut durumunu ve plansız, düzensiz, kaçak yapılaşma kısaca çarpık kentleşme ve gecekondulaşmanın nedenleri tespit etmek istenmiştir. GAP Bölgesinde çarpık kentleşme ve gecekondulaşmadan doğan sorunlar anlatıldıktan sonra çalışma sonuç kısmı ile bitirilmiştir.