Garâibü'l-Kur'ân ve Regâibü'l-Furkân tefsirinde kırâat olgusu (Bakara örneği)

Kur'ân hem telaffuz hem de mana itibariyle ilahî bir vahiydir. Hz. Cebraîl (a.s.) vasıtasıyla Peygamber Efendimize indiği günden itibaren ona inananların kalbinde ve hayatında dipdiri olarak varlığını bugüne kadar sürdürmüştür. Çünkü Kur'ân, fert, aile ve toplum huzurunun yol haritasını; ahiret hayatı için de ilahi rızayı ve sonsuz cennet yurdunun anahtarını müjdelemektedir. Bu sebeple Kur'ân'ın "anlaşılma/tefsir" yönü her zaman önemsenmiş ve gayretler bu gayeye yönlendirilmiştir. Tefsir çalışmalarında kırâat, adeta zemin konumunda olup tefsir için yardımcı ilim dalları arasında önemli bir yeri işgal etmektedir. Bu sebepledir ki tarih boyunca müfessirler Kur'ân'ı anlamada ve yorumlamada kırâatlerden istifade etmişlerdir. Bu gayretli çalışmalardan birisi de tez konusu olarak seçtiğimiz Nizâmüddîn en-Nîsâbûrî'nin Garâibü'l-Kur'ân ve Regâibü'l-Furkân adlı tefsiridir. Çalışmamız giriş, üç bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, önemi, metodu ve kapsamı ele alınmıştır. Konuyu derinlemesine analiz etmek için bu eserden önce ve sonra yazılan tefsirler incelenip, elde edilen bilgiler mukayeseli bir şekilde değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Birinci bölümde Nizâmüddîn en-Nîsâbûrî'nin hayatı ve ilmî kişiliği hakkında bazı bilgiler sunulmuştur. Tezimizin asıl gayesi diyebileceğimiz Garâibü'l-Kur'ân ve Regâibü'l-Furkân tefsirinin tanıtımı için tefsirin içerik ve metod analizine bu bölümde yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Nîsâbûrî'nin kırâatleri ele alma metodunu anlama gayesiyle kırâat kavramı, ortaya çıkışı, tedvin döneminden Nîsâbûrî'ye kadar olan gelişim süreci kronolojik olarak ele alınmıştır. Konumuzu temellendirme adına kırâatin kaynağı kabul edilen "Ahrufüs-Seb'a" ve Nîsâbûrî'nin de kırâatleri işlerken göz önünde bulundurduğu "Kırâat-ı aşere" konularına da yine bu bölümde değinilmiştir. Üçüncü bölümde ise; Tefsir-Kırâat ilişkisi, Nîsâbûrî tefsiri bağlamında ele alınmıştır. Konu, Garâibü'l-Kur'ân tefsiri Bakara sûresinde geçen kırâat farklılıkları ile sınırlı tutulmuştur. Bu sûrede geçen mânaya etki eden ve etmeyen kırâat farklılıkları, Nîsâbûrî öncesi ve sonrası âlimlerin görüşleriyle mukayeseli bir şekilde ele alınmıştır. Sonuçta da Nîsâbûrî tefsirinin içerik ve metot açısından konumu ve Nîsâbûrî'nin kırâatlere yaklaşımı hususunda varılan netice değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Kırâat, Tefsir, Garâibü'l-Kur'ân, Ahrufü's-Seb'a