Gelecek okuryazarlık becerisi ve sosyal bilgiler dersi öğretim programı ile ilişkilendirilmesi

Gelecek ile ilgili tahminler yapabilmek, olumlu ya da olumsuz her türlü gelişmelere hazırlıklı olmak ve buna göre planlamalar yapabilmek kişinin gelecek okuryazarlık becerisi ile yakından ilişkilidir. Gelecek okuryazarlığı insanların geleceği anlama, hayal etme ve kullanma niteliklerini geliştirmesini sağlayan özel bir beceri olarak tanımlanmaktadır. Bireylerin henüz küçük yaşlarda iken gelecek okuryazarlık becerisini kazanabilmeleri için eğitim-öğretim süreçlerinde gelecek düşüncesinin gelişimine yönelik eğitimler almaları gerekmektedir. Eğitim-öğretim süreci öğrencileri yarına hazırlama amacı taşıdığından yalnızca mevcut bilgi ve becerileri değil, aynı zamanda öğrenme, düşünme ve geleceğe uyum sağlama becerilerini geliştirmek için de önemli bir fırsat sunmaktadır. Geçmiş-bugün-gelecek bağlantısı kurmak amacı çerçevesinde yürütülen sosyal bilgiler dersinde gelecek okuryazarlık becerisini geliştirecek etkinliklerin kullanılmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Nitel araştırma olarak tasarlanan bu çalışma gömülü teori deseni ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında yurt dışı ve yurt içinde gerçekleştirilmiş gelecek konulu çalışmalardan elde edilen sınıflamalar üzerinden gelecek kavramına akademik çalışmalarda nasıl yer verildiği, geçmişteki gelecek çalışmalarının neler olduğu, geleceği düşünmede ne gibi hataların yapıldığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu temel amaç çerçevesinde gelecek okuryazarlık becerisinin boyutlarının, alt kavramlarının, ilkelerinin ve gelecek düşüncesine yönelik değerlerin belirlenerek Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ile ilişkilendirilebilmesini kolaylaştıracak bir yapı ortaya konmaya çalışılmıştır. Gelecek düşüncesi ile ilgili araştırmalar, gelecek konulu görseller ve bilim kurgu eserleri araştırmanın veri kaynağını oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerinin analizinde bibliyometrik analiz, sistematik derleme ve içerik analizi yöntemlerine başvurulmuştur. Araştırmada elde edilen veriler üzerinden gelecek okuryazarlık becerisi ile ilgili boyutları, alt kavramları ve becerileri içeren bir yapı ortaya konmuş ve gelecek fikirlerini yansıtan araştırmaların, gelecek konulu görsellerin ve bilim kurgu eserlerinin gelecek okuryazarlık becerisinin boyutlarına katkı sağladığı belirlenmiştir.