Geleneksel spor ve espor seyircilerinin izleyici profilleri ve tercih nedenlerinin karşılaştırılması

Bu araştırmada futbol ve eSpor izleyicilerinin veya bunları bir aktivite olarak yerine getiren bireylerin sahip oldukları motivasyonlar hakkında bilgi edinilmesi ve bu iki tür spora olan seyirci bakış açılarının ve izleyici motivasyon düzeylerinin farklılık gösterme durumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ayrıca seyircilerin ister futbol ister eSpor branşlarının takipçisi olsunlar motivasyon unsurlarının ve düzeylerinin çeşitli özelliklere göre farklılaşma durumlarının tespit edilmesi amaç edinilmiştir. Araştırmanın evrenini fiziki spor olan futbol ile eSpor olarak yaygınlaşmış olan League of Legens (LOL) ve FIFA'dan birisine yakın ilgi duyan, izleyicisi olan ve takip eden, 18 yaşından büyük bireyler oluşturmaktadır. Araştırmaya futbol, FIFA ve LOL branşlarından sadece birisine daha fazla ilgi duyan ve bu branşa yönelik seyirci faaliyetlerinde bulunan ve 18 yaşından büyük bireylerin dahil edilmesine karar verilmiş olup, üç branş için eşit sayıda olacak şekilde toplamda 450 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin toplanması ve değerlendirilmesi için nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada üç branştan birisinin yakın takipçisi olan bireylerin spor motivasyonlarının tespit edilebilmesi için, Pizzo ve ark. (2018) tarafından hazırlanan "Sporda Seyirci Motivasyonları Ölçeği" uzman görüşü alınarak Türkçe'ye uyarlanıp, güvenirlik çalışması gerçekleştirilmiştir. Veriler Online anket sitesinde hazırlanan form linkinin çeşitli sosyal medya platformlarında, forumlarda yayınlanmasının akabinde toplanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde IBM SPSS 20 istatistik programı kullanılmıştır. Futbol, FIFA ve LOL branşlarının seyircilerinin demografik özelliklerine, sporcu ve seyirci olma ile ilgili alışkanlıklarına ve video oyun alışkanlıklarına ait dağılımlar yüzde ve frekans olarak gösterilmiştir. Araştırmada her branşta yer alan seyircilerin spor motivasyon ölçeğinde yer alan motivasyon motiflerinden aldıkların puanlar ortalama ve standart sapma ile belirtilmiştir. Araştırmada üç branşın seyircilerinin motivasyon motiflerinin onların çeşitli özelliklerine göre farklılaşma durumlarının incelenmesinde bağımsız örneklemeler için t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Üç ve üçten fazla gruba sahip değişkenler için yapılan tek yönlü varyans analizi sonucunda anlamlı çıkan değişkenler için farklılaşan grupların tespitinde post hoc testlerinden Tukey testi kullanılmıştır. Araştırmadaki verilerin analizinde %95 güven düzeyi dikkate alınmıştır. Araştırmanın ana amaçlarından birisi olan branşlara göre seyirci motivasyonlarının birbirinden farkının belirlenmesi için yapılan analiz sonucunda "sosyal fırsatlar", "rol model", "bilgi edinme" ve "fiziksel çekicilik" motiflerinde istatistiksel bakımdan anlamlı bir farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Buna göre futbol branşı seyircisinin FIFA ve LOL branşı seyircilerine göre futbolu (kendi branşını) sosyal fırsatları sebebiyle daha az tercih ettikleri, buna karşın futbolun eSpor branşlarına göre kendisi için daha fazla rol model oluşturduğu, futbol branşı seyircisinin yine eSpor seyircisine göre sporun fiziksel çekiciliğini daha fazla hissettikleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Motivasyon, Seyirci, Spor, eSpor