Göçmen öğrencilerin okula uyum sürecinde kullanılacak 3B sanal öğrenme ortamının geliştirilmesi ve etkililiğinin incelenmesi

İnsanlık tarihi kadar eski bir olgu olan göç, tarih boyunca toplumsal yaşamın ve günümüz modern dünyasının önemli unsurlarından biri haline gelmiştir. Özellikle son yıllarda daha da fazla gündeme gelse de hayatımızda yeni bir kavram değildir. Bu kavram, basit bir yer değiştirme hareketi olarak görülse de asıl sorunlar göç sonrası başlamaktadır. Fiziksel bir eylem olarak başlayan göç, sayısız psikolojik ve sosyolojik etkiyi beraberinde getirmektedir. Bu etkilerden en fazla etkilenen kesim kuşkusuz eğitim yaşındaki çocuklar ve gençlerdir. Göç ettikleri topluma yabancı olan, yeni bir dil, yeni bir kültüre uyum sağlamaya çalışan çocuklar ve gençler, ev sahibi ülkeye gelmeleri ile birçok sorunla karşılaşmaktadır. Eğitimde karşılaşılan sorunlar hem göçmenler hem de ev sahibi toplumda birlikte yaşamalarını engelleyecek daha büyük sorunlar doğurabilmektedir. Eğitimde yaşanan sorunların aşılmasında elimizi en çok güçlendirecek araç ise şüphesiz teknolojidir. İçinde bulunduğumuz yüzyılda teknolojinin, göçmen öğrencilerin eğitim ortamında karşılaştıkları sorunların çözümünde katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çalışma, Türkiye'nin Orta Karadeniz Bölgesinde bulunan Tokat'ta, bir devlet okulunda, 2020-2021 eğitim öğretim yılı döneminde öğrenim gören 5. sınıf düzeyinde, 8 göçmen ve 8 Türk uyruklu öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada sırasıyla tasarım tabanlı araştırma yöntemi ve karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın ilk kısmında 3B sanal okul ortamı geliştirilmiş ve eğitim ortamına hazır hale getirilmiştir. Araştırmanın ikinci kısmında ise 3B sanal okul ortamının etkililiği değerlendirilmiştir. Verilerin toplanmasında "Okula Uyum Ölçeği", "Okula İlişkin Tutum Ölçeği", başarı testi, görüşme formu, performans değerlendirme formu ve duygu durumu tespit formu kullanılmıştır. Araştırma verilerinden nitel verilerin çözümlenmesinde içerik analizi, frekans ve görüş sayısından faydalanılmıştır. Nicel verilerin çözümlenmesinde ise betimsel istatistik ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testinden faydalanılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesi sonucunda, 3B sanal okul ortamının geliştirme sürecine ilişkin öneriler sunulmuştur. 3B sanal okul ortamı kullanımına ilişkin görüşler değerlendirildiğinde; 3B sanal okul ortamının eğlenceli olması, okulu tanımaya yardımcı olması ve işbirlikli öğrenmeye katkı sağlaması görüşlerinin hem göçmen hem de Türk öğrencilerin deneyimlerine olumlu olarak yansıdığı belirlenmiştir. Her iki grupta ise mide bulantısı ve baş dönmesi gibi olumsuz deneyimlerin yaşandığı tespit edilmiştir. Göçmen öğrencilerin okula uyum sorunu yaşadıkları tespit edilirken 3B sanal okul ortamının okula olan sevgiyi arttırdığı hem nitel hem de nicel bulgularda ortaya çıkmıştır. Ayrıca okulu tanımaya ve Türkçe öğrenmeye yardımcı olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, göçmen öğrencilerin 3B sanal okul ortamı için hazırlanan öğrenme senaryolarını genel olarak tamamladıkları tespit edilmiştir. Göçmen öğrencilerin 3B sanal okul ortamında duygu durumu değişimi incelendiğinde pozitif duygular olan arkadaşlık bağı, sevgi, güven, mutluluk, merak ve eğlenme duygularına olumlu olarak etki ettiği, negatif duygular olan öfke, üzüntü, korku, şaşkınlık ve rahatsızlık duygularının negatif yönde etkilendiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda 3B sanal okul ortamında göçmen öğrencilerin okula yönelik tutumlarının olumlu yönde değiştiği tespit edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre en fazla değişimin güven ve sevgi boyutunda olduğu ortaya çıkmıştır. Göçmen öğrencilerin uygulama öncesi ve sonrası başarı puanlarına göre öğrenme senaryolarındaki kazanımları gerçekleştirdikleri tespit edilmiştir. Araştırmada ulaşılan sonuçlar bağlamında, 3B sanal öğrenme ortamlarında gerçeğe yakın ve gerçek yaşama hitap eden tasarımlar yapılması, etkileşimi artıracak unsurların ortama eklenmesi yönünde önerilerde bulunulmuştur. Geliştirilen 3B sanal okul ortamının teknolojinin sağladığı tekrar tekrar kullanım, yenilik etkisi, sanallık gibi birçok avantajdan da yararlanarak göçmen öğrencilerin okula uyum süreçlerini kolaylaştırması amacıyla kullanılabilecek bir ortam olduğu belirlenmiştir.