Gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykiss, Walbaum 1792) bakır sülfat pentahidrat ile oluşturulan akut ve kronik bakır toksikasyonunda patolojik incelemeler

Bu araştırmada bakır sülfat pentahidrat (CuSO4.5H2O) ile gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykiss) deneysel akut ve kronik bakır toksikasyonu oluşturuldu. Bu amaçla, 30 adet gökkuşağı alabalığı (80 ± 10 g ağırlığında ve 10-12 cm büyüklüğünde) iki deneme grubu [(Akut Grup (Grup I), n;10 - Kronik Grup (Grup III), n;10)] ve iki kontrol grubu [(Akut Kontrol Grup (Grup II), n; 5 - Kronik Kontrol Grup (Grup IV), n; 5) ] olmak üzere dört gruba ayrıldı. Grup I'de bulunan balıklara 2 mg Cu/l ve Grup III'te bulunan balıklara ise 0,5 mg Cu/l bakır sülfat pentahidrat olacak şekilde uygulandı. Çalışmada ilk ölümler Grup I'de üçüncü günde, Grup III'te ise onsekizinci günde görüldü. Ölen ya da ötanazi edilen balıkların nekropsilerini takiben, tüm dokular % 10'luk tamponlu formalinde tespit edildi ve parafin kesitlerinin tamamı hematoksilen-eozin tekniği ile boyanarak ışık mikroskobunda incelendi. Yem tüketiminde azalma, hareketlerde belirgin yavaşlama ve su yüzeyine yakın yüzmeler her iki uygulama grubunda da gözlenen en belirgin klinik bulgular idi. Makroskobik incelemede Grup I'de karaciğerler ödemli ve koyu kırmızı renkte idi. Solungaçlar ödemli, bağırsaklar ise hiperemikti. Grup III'te karaciğerde hiperemi ile birlikte organın renginde açılmalar dikkati çekti. Solungaçlar solgun, deri yüzeyi ise mukusla kaplıydı. Grup I'de en belirgin mikroskobik bulguya karaciğerlerde rastlandı. Hepatositlerde dejenerasyon ve tek hücre nekrozları yaygın olarak görüldü. Solungaçlarda ödem, hiperemi ve kanamalardan oluşan vasküler lezyonlar ile birlikte epitellerde nekrotik değişiklikler saptandı. Böbrekte vasküler lezyonlar oldukça belirgindi. Tubulus epitellerinde yaygın dejenerasyonlar ile epitel sitoplazmalarında değişen büyüklüklerde eozinofilik hiyalin damlacıkları mevcuttu. Bakır sülfat pentahidratın düşük dozda verildiği Grup III'te karaciğerde hepatositlerde dejenerasyonlar yaygın olarak bulunmakta idi. Olguların tamamında hepatositlerin çekirdeklerinin veziküler görünümde olduğu dikkati çekti. Solungaçlarda hiperplaziler sonucu kalınlaşmalar oldukça belirgindi. Sindirim sistemi epitellerinde yaygın dejenerasyonlar ve deride mukus hücrelerinde artış ile epidermis hücrelerinde intrasellüler ödem görüldü. Sonuç olarak, bakır sülfat pentahidrat ile oluşturulan akut ve kronik bakır toksikasyonunda görülen patolojik bulgular incelendi ve sonuçlar kapsamlı bir şekilde karşılaştırmalı olarak değerlendirildi.