Grafik tasarım eğitiminde yaratıcı tipografi uygulamalarının öğrencilerin ürünlerine ve üst düzey düşünme becerilerine etkisi

Gelişen teknoloji ve çoğalarak artan iletişim kanalları içerisinde tipografi, günümüzde sadece yazı ile ilgili bir unsur değil, iletişimi görsel anlamda ve estetik bir boyutla destekleyen önemli bir sanat dalı olarak görülmeye başlanmıştır.Tipografi bugün gerek devlet gerekse vakıf üniversiteleri olsun tüm fakülte ve yüksekokulların grafik tasarım programlarında önemli bir ders olarak yer almaktadır. Ve artan bir önemle günümüz iletişim faaliyetlerinde etkinliğini sürdürmektedir.Yükseköğretim Güzel Sanatlar Eğitiminin önemli alanlarından biri olan, grafik tasarım eğitiminin müfredatında yer alan tipografi dersi programını ve uygulamalarını incelemek ve araştırmak, grafik tasarım eğitiminin niteliği, genel ve özel amaçlarının gerçekleştirilmesi ve programda belirtilen becerilerin kazandırılması bakımından önemlidir.Bu araştırmanın amacı; Grafik tasarım eğitiminde yaratıcı tipografi uygulamalarının öğrencilerin ürünlerine ve üst düzey düşünme becerilerine etkisi var mıdır? Sorusuna yanıt aramaktır.Araştırma, 2009?2010 Öğretim Yılında G.Ü. Ankara Meslek Yüksekokulu Tasarım Bölümü Grafik Tasarımı Programı öğrencilerinden oluşan 50 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Hali hazırda var olan müfredat ders programı etkinliklerinin işlendiği sınıf kontrol grubu, yaratıcı tipografi uygulamalarının işlendiği sınıf deney grubu olarak adlandırılmıştır.Araştırmada yaratıcı tipografi uygulamalarının, öğrencilerin yaratıcılıkları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmanın gerçekleştirilmesi ve sonuçların ortaya çıkarılması dört ana bölümde gerçekleştirilmiştir.Birinci bölümde araştırma konusu ile ilgili kavramsal çerçeve oluşturulup, ilgili araştırmalara değinilmiş, araştırmanın problemi, amacı, varsayımları, kapsam ve sınırlılıkları ele alınmıştır. İkinci bölümde, araştırmanın yöntemi, araştırmanın deseni, çalışma grubu, yapılan işlemler, veri toplama araçları ve veri analizlerinin nasıl yapıldığı ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde; yapılan deneysel çalışmada elde edilen veriler işlenerek bulgular ortaya konmuş ve bulgulardan elde edilen bilgiler ışığında yorumlamalarda bulunulmuştur. Dördüncü ve son bölümde ise elde edilen sonuçlar doğrultusunda konu ile ilgili öneriler geliştirilmiştir.Araştırma sürecinde elde edilen veriler, SPSS 20 istatistik paket programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Eleştirel düşünce ve yaratıcı düşünce testlerinden elde edilen nicel veriler çözümlenirken, deney ve kontrol grubunun ön test-son test puanları arasında fark olup olmadığını belirlemek için F testi analizi kullanılmıştır. Öğrenci ürünlerinden elde edilen veriler ise Tek Faktörlü Kovaryans Analizi ANCOVA kullanılarak yorumlanmıştır.Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar aşağıdaki gibi özetlenebilir:Deney ve kontrol grubunun California Eleştirel Düşünce Eğilimi Ölçeği (CCTDI) ön test puanları kontrol edildiğinde son test puanları açısından; deney ve kontrol grubu arasında, deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur.Deney ve kontrol grubunun Torrance Yaratıcı Düşünce Eğilimi Ölçeği (TYDT) ön test puanları kontrol edildiğinde son test puanları açısından; deney ve kontrol grubu arasında, deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur.Deney ve kontrol grubunun Ürün Değerlendirme ölçeği ANCOVA sonuçlarına göre deney ve kontrol grubunun deneysel işlem öncesi ve sonrası ürün değerlendirme puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir.Araştırma problemine ilişkin olarak elde edilen genel sonuçlara göre; Gazi Üniversitesi Ankara Meslek Yüksekokulu Tasarım Bölümü, Grafik Tasarım programı, tipografi dersinde, yaratıcı tipografi uygulamaları adı altında çalışmalar gerçekleştiren deney grubu öğrencileri ile hali hazırda var olan öğretim uygulamalarının gerçekleştirildiği kontrol grubu öğrencilerinin; üst düzey düşünme becerileri arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. İki grup arasında deneysel işlem öncesi ve sonrası ürün değerlendirme puanları arasında ise anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir.