Granülosit-koloni stimüle edici faktöre bağlı kemik ağrısı gelişen hastalarda masajın etkisi

Randomize kontrollü deneysel tasarıma sahip bu araştırmanın amacı, allojenik periferik kök hücre transplantasyonu yapılan hastalarda Granülosit-Koloni Stimüle Edici Faktör (G-CSF) kullanımına bağlı gelişen kemik ağrısına yönelik masajın etkinliğini belirlemektir. Araştırma 30 Kasım 2016 – 7 Aralık 2017 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Hastanesi Onkoloji Hastanesi Kemik İliği Transplantasyon Servisi'nde yapılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", ağrının şiddetinin değerlendirilmesi için Visual Analog Skala (VAS) ve VAS'a göre ağrı değerlendirmelerini, ağrı bölgelerini, uygulanan G-CSF dozlarını göstermek için "Granülosit-Koloni Stimüle Edici Faktöre Bağlı Ağrı İzlem Çizelgesi" kullanılmıştır. Araştırma örneklemi, 28 müdahale ve 28 kontrol olmak üzere 56 hastadan oluşmuştur. Araştırmada yer alan her iki gruptaki hastalara, araştırmacı tarafından ilk görüşmede "Kişisel Bilgi Formu" doldurulmuştur. Her iki gruptaki hastaların ağrısı VAS ile, G-CSF başlandığı günden tedavi sonlanana kadar, günlük G-CSF uygulamalarının tamamlandığı saat olan 12.00'da değerlendirilmiştir. Hastaların saat 12.00'da yapılan VAS değerlendirmesinde ağrı saptanmamışsa, o gün için başka ağrı değerlendirmesi yapılmamıştır. Müdahale grubundaki hastalara, ağrı puanları 1-6 aralığında olduğu günlerde saat 12.00'da VAS ile ağrı değerlendirmesinin ardından, ağrılı bölgeye masaj uygulaması yapılmış, uygulamadan hemen sonra (saat 12.15) ve 30 dakika sonra (saat 12.45) olmak üzere 2 kez daha VAS değerlendirmesi yapılmıştır. Böylece müdahaleden hemen önce (saat 12.00) bir, ağrı varlığında müdahaleden sonra (saat 12.15 ve 12.45) iki olmak üzere, toplam üç kez ağrı değerlendirmesi yapılmıştır. Kontrol grubundaki hastaların ise ağrısı olmadığı günler 12.00'de; ağrısı 1-6 puan aralığında olduğu günler 12.00, 12.15 ve 12.45 saatlerinde VAS ile ağrı değerlendirilmesi yapılmıştır. Kontrol grubuna göre müdahale grubunda, 1.ölçüm VAS değerleri, 2. ve 3. ölçüm VAS değerlerinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir. Aynı şekilde, 2. ölçüm değerleri, 3. ölçüm değerlerinden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,01). Masajın allojenik periferik kök hücre transplantasyonu uygulanan ve granülosit-koloni stimüle edici faktöre bağlı kemik ağrısı gelişen hastalarda şiddetini azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca göre, kemik ağrısı oluşan hastalarda masajın kullanımı önerilmiştir.