Güney Dal'ın romanlarında varolma biçimleri ve göç olgusu

Genelde edebiyat tarih(ler)i, özelde modernist ve postmodernist edebiyat; horlanma acısı yaşayanların, varoluşunu konumlandırma çabasıyla uzamda ve zamanda tutunmaya çalışanların, kanatsız İkaros'ların, kendi yarattığı yalanlara inanan, dar omuzlu Atlas'ların, anlaşıl(a)mayan kanatsızlıkların trajik hikâyeleriyle dolu, estetik bir kakışımdır. Varoluşu gereği özne, kendiliğini konumlandırmak ister. Bu konumlandırma yolculuğu yazarı, anlatıcıyı ve özgür özneyi infernodan kurtarabilecek midir? Yalnız ve yitirilmiş masumiyet, pathos'un yara almadan çıkışıyla mümkün olabilecek midir? Minotor'u alt etme gayesiyle soylu bir yürüyüşe başlayan yazar, kurgunun yılankavî labirentlerine girmiştir. Kılavuzu, çağdaş edebiyatın Theseus'u olan ve hermeneutik ipi elinde bulunduran okurdur. Kültür-aşırı edebiyat (Transkulturelle Literatur –Alm.) yahut Kültürlerarası Edebiyat (Interkulturelle Literatur –Alm.) olarak isimlendirebileceğimiz Türk-Alman edebiyatının önemli bir ismi olan birinci kuşak yazarlarından 1944 doğumlu Güney Dal, tahkiyeye bağlı edebî anlatılarında, varolma biçimlerini ve kendilik konumlamalarını oluşturmaya çalışan trajik kahramanları ve tipleriyle; verili dille ustaca oynaması ve postmodern anlatı tekniklerini sonuna kadar götürmesiyle; zamansal kiplikleri alaşağı ederek senkronizmi yıkmasıyla, uzamsal kabuller ve algılamaları da kurmacanın sorunu haline getirir. Ne ki, okurun okuma biçimleri ile romanın algılama biçimi değişmiş, Sanayi Devrimi ve iki dünya savaşı gören dünya baş döndürücü bir hızla dönüşmüştür. Bu dönüşümün sebepleri pek çok ve çeşitlidir: Sanat, edebiyat ve roman bu dönüşümün aktif öznesi ve nesnesidir. Anlamlandırma denilen bu uzun zincirin en sağlam halkalarını parçalanan özneleri, hiçleşen kahramanları ve geometrik çokgenleriyle sanat/edebiyat ve felsefe oluşturmaktadır. Türk edebiyatında "bilinçli bir şekilde" postmodern bir biçem, biçim ve anlatıyı deneyen ilk yazarlardan biri olan Güney Dal, 1988 yılında yayımlanan Kılları Yolunmuş Maymun isimli romanıyla özellikle Almanya'da oldukça dikkati çekmiştir. Düşünle, art göndermeler ve değinmelerle; zamansal sorgulamalar ve biçimsel kırılmalarla onlarca farklı metinlerarası okumaya açık olan bu metin, aynı zamanda mukayeseli edebiyat için de kanon dışı bir katatördür. Anlatıcı ile yazarın olağanüstü bir renk cümbüşü içerisinde fakat birbirine karışmadan, varoluş alanlarına müdahale etmeden, birbiri üzerine aktığı Kılları Yolunmuş Maymun, maalesef Türk edebiyatında yeterli bir ilgi gör(e)memiştir. Bunun sebebini metnin giriftliğine bağlamak kuşkusuz çok naif bir tutum olacaktır. Bu çalışmada ilk olarak düşünsel ve sanatsal bağlamda Türk-Alman ilişkileri kısaca çözümlenmiş; sosyolojik, psikolojik ve ontik sinir uçlarıyla olguların (göç), Güney Dal edebiyatına yansıma biçimleri tartışılmış ve oluşturucu, kılgısal özne olarak yazarın yarattığı romanlar, kahramanlarının varolma biçimleriyle birlikte uzun bir çözümlemeye/ senteze gidilmiştir. Çalışmamda desteğini hiçbir zaman esirgemeyen hocam Doç. Dr. Mitat Durmuş'a, varlık alanlarında çağdaş bir Kien'e, bir Martin Eden'e ve kitaplarıma ses çıkarmayan aileme, çevirilerde yardımını hiçbir zaman esirgemeyen değerli dostum Işıl Aracı'ya, sunduğu öneriler ve fikirlerle çalışmanın bu hale gelmesinde büyük emeği olan Abdullah Erul'a, varlığıyla hayatıma anlam katan Büşra Bağrıaçık'a ve her çalışması, her eylemi ve soylu sabrıyla bize sözün değerini gösteren, ışığa her geçen gün daha da yaklaşmamız için yaratma ilhamı veren Prof. Dr. Ramazan Korkmaz'a teşekkürü bir borç bilirim.