Güneydoğu Anadolu Bölgesi yerel ve ıslah edilmiş bazı buğday çeşitlerinde verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi

Son yıllarda ekmek ve makarna sanayisinde ıslah edilmiş çeşitler yerine eski yerel çeşitlerin kullanımı gittikçe artmaktadır. Eski yerel çeşitler verim yönünden düşük olmalarına rağmen kalite yönünden ıslah çeşitlerine göre üstün değerler gösteren çeşitlerdir. Yerel popülasyonlar proteince zengin, vitamin ve enzimler yönünden insan beslenmesinde üstün özellikler göstermektedir. Yetiştiği bölgenin iklim ve topoğrafik özelliklerine dayanıklı ve yöredeki bitki hastalık ve zararlılarına karşı tolerans gösteren çeşitlerdir. Fakat tarımsal alanlarda üretimi çok fazla yapılan çeşitler olmayıp nesilleri gittikçe yok olmaya başlayan çeşitlerdir. Araştırmada materyal olarak 4 yerel ve 4 buğday ıslah çeşidi kullanılarak açık sera koşullarında saksı denemesi olarak yetiştirilen buğday bitkilerinde verim ve verim unsurları ile kalite analizleri çalışması yürütülmüştür. Denemede bitki boyu, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, bitki tane verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı gibi tarımsal karakterler ve protein oranı, glüten oranı gibi kalite karakterleri incelenmiştir. Verim ve verim unsurları yönünden yerel çeşitlerin bitki tane verimi ortalaması 2,41 g/bitki iken ıslah çeşitlerinin 2,77 g/bitki düzeyinde olduğu gözlenmiştir. Başakta tane verimi yönünden yerel çeşitlerin 1,17 g/başak iken ıslah çeşitlerinin başak verimi ortalaması 1,37 g düzeyindedir. Bitki boyu ortalaması yerel çeşitlerde 82,73 cm, ıslah çeşitlerinde 74,45 cm civarında ölçülmüştür. Yerel çeşitlerin bitki boyu uzunlukları fazla fakat tane verimlerinin ıslah çeşitlerinin gerisinde kaldığı gözlenmiştir. Kalite unsurları yönünden yerel çeşitlerin protein içeriklerinin %14,3, ıslah çeşitlerinin ise % 11,8 düzeyinde oldukları saptanmıştır. Yine yerel çeşitlerin yaş glüten oranlarının da (% 29,65) ıslah çeşitlerine göre (% 26,85) belirgin üstünlükler gösterdikleri sonucuna varılmıştır.