Gürcistan'da Rus idaresinin kuruluşu (1801-1918)

Bizans İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra, Rusya'nın "Üçüncü Roma" olma iddiası vardı. Rusya İmparatorluğu güçlendiğinde, fetih alanını genişletmeye başladı. Bu ismi kullanarak Kafkasya'daki Hıristiyanların "koruyucusu" olduğunu ileri sürüyor ve bu ülkeleri işgal etmek istiyordu. Fethedilen ülkelerde kendi idarî düzenini kurup nüfuz alanını genişletmeye çalışıyordu. 18. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Gürcistan, Rusya'nın hedefi olmaya başlamıştı. Gürcistan Güney Kafkasya'nın merkezi olarak kabul ediliyordu. Eğer Rusya Gürcistan'ı işgal ederse bütün Kafkasya'yı elde etmesi kolay olurdu. Gürcistan'ı ele geçirerek hem Kafkasya'da hem de Karadeniz'deki hâkimiyetini güçlendirecekti. Rusya, İran ve Osmanlı Devleti'nin rekabet alanı olan Gürcistan'ın siyasî bakımdan zayıflamasını fırsat olarak değerlendirdi ve Gürcistan'a dindaş ülke olarak yardım etmeye söz verdi. Tabiî ki Rusya'nın hedefi hiçbir zaman Gürcistan'ın korunması olmamıştı. Amacı, etki alanlarını Kafkasya'yı da içine alacak şekilde genişletmek ve Karadeniz'in doğu kıyılarına sahip olmaktı. Rusya bunu Gürcü halkın talebi olarak yaptığını göstermek istiyordu. Rusya, Gürcistan'a resmî olarak 1801'de girmiş ve idare sistemini kurmaya başlamıştı. Gürcistan'da mevcut eski sistem kaldırıldı ve Rus askerî sistemi kuruldu. Gürcistan'da krallık ve egemenliği kaldırıldı. Önemli makamlara yönetici olarak Ruslar getirildi. Rusya, Gürcistan'daki eski idarî, adlî, malî ve dinî sistemi değiştirdi. Büyük tarihî geçmişe ve geleneklere sahip olan Gürcistan için bu yeni Rus sistemine alışmak oldukça zor olmuştur. Rusya, Gürcistan'ın yeni idarî sisteminin oluşturulması konusunda bir dizi proje hazırladı. Gürcü halkının tepkisinden çekindiği için idare sistemindeki değişiklikler planlı, yavaş ve parça parça gerçekleştiriliyordu. Rusya yönetimi ilk yıllarda Gürcü idarî kurumlarının bazılarını yerinde bıraktı fakat daha sonra onları da değiştirdi veya kaldırdı. Gürcü halkının büyük hoşnutsuzluğu nedeniyle sürekli reformlar yapılıyordu. Rusya'nın kanun ve kuralları Gürcü halkına tamamen yabancı idi. Ayrıca yönetim dili olan Rus dilini bilmediği için halk büyük zorluk çekiyordu. Rusya'nın hedefi asla Gürcü halkının refahı ve saadeti değildi. Rusya'nın bir parçası haline getirdiği Gürcistan'da, Ruslaştırma siyasetini uygulamak, kendi deyimleriyle "Gürcü bedeninde Rus aklını" oluşturmaktı. Yapılan reformlar da bu yoldaki politikalarına hizmet ediyordu. 1801-1918 yılları arasında Rusya tarafından Gürcistan'da gerçekleştirilen idarî, adlî, sosyal ve ekonomik düzenlemelerin ana kaynaklar ışığında değerlendirilmesini amaçladığımız tezimizde, Rusların Gürcistan üzerindeki politikalarını gerçekleştirmek yolunda hangi reformları uyguladığı konusu detaylı olarak anlatılmıştır. Anahtar kelimeler: Gürcistan, Kafkasya, Rusya, Vilayet, İdarî sistem.