Güzel sanatlar liselerindeki batı müziği, Türk sanat müziği ve Türk halk müziği teori ve uygulaması derslerinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi

Mesleki müzik eğitimi, üniversiteler bünyesinde bulunan müzik bölümleri ve Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı güzel sanatlar liselerinde verilmektedir. Güzel sanatlar liselerine seçilen yetenekli öğrencilerin bilgi, beceri ve davranış kazandırılmaları da bu okullarda verilmektedir. Güzel sanatlar liselerinin programı içerisinde yer alan "Batı Müziği Teori ve Uygulaması" (BMTU), "Türk Sanat Müziği Teori ve Uygulaması" (TSMTU) ve "Türk Halk Müziği Teori ve Uygulaması" (THMTU) dersleri bu anlamda büyük önem arz etmektedir. Bu araştırma, güzel sanatlar liselerindeki batı müziği, Türk sanat müziği ve Türk halk müziği teori ve uygulaması derslerinin etkililiğini inceleme amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmada, batı ağırlıklı güzel sanatlar liselerinde verilen BMTU, TSMTU ve THMTU derslerinde öğretmenlerin yaşadığı sorunlar ve uygulanabilirlik durumunu ortaya koymak için karma yöntem uygulanmıştır. Araştırmada çoklu yöntem kullanılması gerektiği, karşılaştırmaların geçerli ve güvenilir bir zemine oturtulması için üçgenleme tasarımı kullanılmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın tasarlanması sürecinde karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma gurubunun nicel boyutu için, batı müziği ağırlıklı eğitim veren Türkiye'de ki 91 güzel sanatlar lisesinde görev yapan, BMTU, TSMTU ve THMTU derslerinden herhangi birini yürüten 92 öğretmene anket soruları uygulanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise, batı müziği ağırlıklı eğitim veren Türkiye'de ki 91 güzel sanatlar liselerinde görev yapan, BMTU, TSMTU ve THMTU derslerinin üçünü yürüten 10 öğretmene görüşme soruları yöneltilmiştir. Karma yöntem içerisinde yapılan araştırmada oluşturulan görüşme formu ve oluşturulan 5'li likert tipi anket ile verilerin elde edilmesi amacı ile nitel ve nicel verilerin kullanıldığı "Yakınsayan Paralel Karma Yöntem Deseni" kullanılmıştır. Verilerin analizinde, karma yöntem içerisinde nicel ve nitel verilerin analizleri ayrı ayrı yapılarak veriler elde edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin veriler her bir alt problem içerisinde değerlendirilmiş ve frekans-yüzde tabloları ile sunulmuştur. Frekans-yüzde tablolarında verilen verilerin istatistiksel olarak ortalamaları alınarak genel kanıya ilişkin ön görüler oluşturulmuştur. Araştırmanın nitel boyutuna ilişkin veriler görüşme yoluyla elde edilmiş ve içerik analizi yöntemi kullanılarak ortaya konulmuştur. Araştırmada oluşturulan dört alt problem doğrultusunda, öncelikle güzel sanatlar liselerinin kuruluşundan günümüze kadar olan süreçte üç köklü değişimin yapıldığı görülmektedir. Araştırmamızda BMTU, TSMTU ve THMTU derslerinin batı müziği, Türk sanat müziği ve Türk halk müziği ağırlıklı güzel sanatlar liselerindeki programların konu başlıkları karşılaştırılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda öğretmenlere yapılan anket sonucunda, ders öğretmenlerinin genel olarak müzik öğretmenliği çıkışlı oldukları için, öğretmenler batı müziğine ait konuları rahatlıkla işlediklerini, Türk müziğine ait konuların işlenmesinde ise zorluk yaşadıklarını bildirmişlerdir. BMTU dersine yönelik öğrencilerin genel durumu ela alındığında, teorik bölümün birçok konu başlığının öğrenciler tarafından orta düzeyin üzerinde ve büyük oranda kavrandığı, uygulama kısmında ise teorik kısma göre nispeten daha düşük olmakla birlikte yine orta düzeyde bir başarı sağladıkları görülmüştür. Öğrencilerin TSMTU ve THMTU derslerinde ise, konuları teorik olarak öğrenmelerinin BMTU dersine nispeten daha düşük bir düzeyde gerçekleştiği, uygulama kısmı başarısının da yine teorik kısmındaki öğrenmelerden daha az bir düzeyde olduğu öğretmenler tarafından verilen cevaplarla tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmanın nitel boyutunda BMTU, TSMTU ve THMTU derslerinin üçünü yürüten öğretmenler ile yapılan görüşmelerde elde edilen nitel bulgular doğrultusunda ulaşılan sonuçlara göre, öğretmenler; öğrenci hazırbulunuşluk düzeyi açısından, Batı müziğinde yer alan tonal dizilerin ve teorik bilgilerin öğretimi gerçekleştirildikten sonra Türk müziğinde yer alan makamsal dizilerin öğretiminin yapılmasının, makamsal dizilerin öğretimini daha kolay ve anlaşılır hale getirdiğini savunarak öğretim programında sırasıyla BMTU, TSMTU ve THMTU derslerinin yer alması gerektiğini önermişlerdir. Ayrıca öğretmenler; öğretim programında bu derslerin saatlerinin yetersizliğinden dolayı derslere ilişkin kazanımlarının özellikle uygulama boyutunda yetersiz kalmasından dolayı ders saatlerinin arttırılması gerektiğini, sınıf düzeyi ve öğrenci seviyesi dikkate alınarak ders programı içeriklerinin revize edilmesi gerektiğini ve lisans düzeyinde bu derslere yönelik branşlaşmanın olmamasından dolayı hizmet içi eğitimler ile bu dersleri yürütecek öğretmenlerin eğitim-öğretim ihtiyaçlarına yönelik faaliyetlerin düzenlenmesi gerektiğini önermişlerdir. Anahtar Kelimeler: Güzel Sanatlar Lisesi, Batı Müziği Teori ve Uygulaması, Türk Sanat Müziği Teori ve Uygulaması, Türk Halk Müziği Teori ve Uygulaması, Program, Kazanım.