Hadislerde emanet ve ihanet

İslâm, insanların hayatları boyunca güvenilir insanlar arasında, güvenli bir ortamda yaşamasını amaçlayan bir dünya görüşüne sahiptir. Tamamen güvene dayalı bir hareketi ifade eden emanet prensibi, adil bir toplum düzeninde, bu düzenin sağlıklı işlemesinde ve müminlerin kendi aralarındaki olağan sosyal ilişkilerinde ortaya çıkmaktadır. Gerek Allah tarafından gerekse insanlar tarafından kişiye iade edilmek üzere verilen maddî ve manevî her şey emanet kapsamına girmektedir. İnsanın, kendisine emanet olarak bırakılan herhangi bir şeyi zayi etmesi, eksiltmesi, kamu malını haksız olarak üzerine geçirmesi, verdiği sözde durmaması, dini emirleri yerine getirmemesi vb. ise emanetin zıttı olan ihanetin muhtevası içine girmektedir. İslâm'da, ihanetin bütün çeşitlerinden uzak durulması istenmiştir. Bu çalışmada, temel hadis kaynaklarında, özellikle Kütüb-i Sitte'de yer alan emanet ve ihanet ile ilgili hadislerin değerlendirilmesi yapılmış ve bu kavramlardan çıkarılabilecek sonuçlara değinilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde emanetin önemi ve sosyal boyutu, emanete ihanet etmek, emaneti zayi etmek, emaneti ehline teslim etmek, emanetin kaldırılması, ümmetin emaneti kadınlar, Hz. Peygamber'in (s.a.s) emanet sıfatı, Hz. Peygamberin (s.a.s) bıraktığı emanetler ile maddî ve manevî emanetler konuları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise ihanet kavramının hadislerde nasıl yer bulduğuna, ihanetin toplumsal zararlarına, kamu malına ihanete, ihanete sebebiyet veren etkenlere ve tarihteki bazı ihanet örneklerine değinilmiştir. Emanete sarılmanın, ihanetten ise uzak durmanın insanoğluna neler kazandıracağı üzerinde durulmuştur. Bir Müslüman için emanet bilincinin hayatının merkezinde olması gerektiği görülürken, ihanetin ise hayatının hiçbir döneminde yer almaması gerektiği sonucuna varılmıştır.