Türkiye'de şeker sanayinin gelişimi ve Amasya Şeker Fabrikası

Birinci Dünya Savaşı'nın uluslararası ticareti olumsuz etkilemesi sonucu Osmanlı Devleti'nde şeker kıtlığı meydana gelmiştir. Şeker kıtlığı Millî Mücadele döneminde de devam etmiş, halk şekere ulaşmada zorluk çekmiş ve şeker lüks tüketim maddesi olarak görülmüştür. Yeni Türk Devleti'nin kurulması ve onu takip eden süreçte ekonomik yatırımlara önem verilmiş, özellikle Cumhuriyet'in ilanından sonra ülkede şeker sanayi kurmak için yasalar hazırlanmıştır. Yapılan kanun çalışmaları sonuç vermiş, 1923-1939 yılları arasında 4 şeker fabrikası faaliyete başlamış, halkın bir nebze de olsa şeker ihtiyacı kurulan bu fabrikalar aracılığı ile karşılanmıştır. Türkiye'de şeker sanayinin genişlemesi 1950 yılında Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi ile mümkün olmuştur. 1950-1960 yılları arasında on bir adet şeker fabrikası açılmış, iki şeker fabrikasının ise temeli atılmıştır. 2000 senesine gelindiğinde ise ülkede aktif halde çalışan şeker fabrikalarının sayısı 29'a yükselmiştir. Şeker fabrikalarının sayısının artması sadece şeker üretim miktarını arttırmakla kalmamış aynı zamanda tarım ve hayvancılıkta gelişmelere, Türk halkının yaşam biçiminde yeniliklere neden olmuştur. Çalışmamızın asıl konusu olan Amasya Şeker Fabrikası, DP'nin Şeker Sanayii'nin Tevsi Programı kapsamında kurulması planlanan ve 1954 yılında işletmeye açılan Türkiye'nin sekizinci şeker fabrikasıdır. Yoğun araştırmalar sonucu kaleme aldığımız çalışmamızın amacı, Amasya'nın Suluova ilçesinde kurulan şeker fabrikasının ilçeye ve bölgeye olan sosyo-ekonomik katkılarını ortaya çıkarmaktır. Çalışmamızda T.C. Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), T.C. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Amasya Şeker Fabrikası Özel Arşivi, Süreli Yayınlar ve akademik çalışmalardan yararlanılmıştır.