Kosova'da yayımlanan Çevren dergisindeki halk bilimi unsurları

Toprak kazanmak ve kazanılan toprağı muhafaza etmek tarih boyunca halklar için önem arz eden olguların başında gelmiştir. Balkanlar, asırlarca Türklerin hüküm sürdüğü ata toprağıdır ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk tarafından dış politikada gerek siyasal gerek duygusal olarak her zaman önem verilen bir temsilin sahibi olmuştur. Halk bilimi, bir kültür zinciri olarak halkı bir arada tutan, birbirine bağlayan, güçlü bir yapının parçadan bütüne incelenmesi için bakışını halka yönelten bir disiplin ve ortak bir paydayı temsil eden insanların, yaşam karşısındaki zihin yapısını ortaya koymaya çalışan bir bilim dalıdır. Sözlü kültür ortamının ürettiği olgular yazılı kültür ortamında yazı ile kalıcı hale getirilirken, halkın eylemlerinin altındaki nedeni, yaşam karşısında takındığı tavrı ve zihninde mevcut olan kültürel ürünleri tespit etmek ve tespit edilen verileri bilimsel olarak sınıflandırmak önem arz etmektedir. Başlangıç ve bitiş tarihi belli olmayan süreli yayınlar, yayım hayatında olduğu dönemdeki sosyal hayat, zamanla değişen veya mevcut konumunu muhafaza eden birikimler hakkında kanaat oluşturmakta, kültürün taşınması ve aktarılmasında rol oynamakta, başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki geçen sürenin düşünce yapısını tespit etmekte bir vasıta görevi görmektedir. Çevren Dergisi, 1973-1992 yılları arasında Kosova' da yayımlanmış ve on dokuz yıl Balkanların sesi olmuştur. Türk milletinin kalkınmasına katkı sunmak için yayın hayatına başlayan Çevren, yapılan derleme faaliyetleri sonucu kayıt altına aldığı verilerle kültürel bir birikimin taşıyıcısı olma sorumluluğunu üstlenmiştir. Yayın hayatı boyunca derleme faaliyetlerine yer veren Çevren' de, derleme faaliyetlerini hangi isimlerin yürüttüğü, hangi bölgelerde derlemelerin yapıldığı tespit edilerek kayıt altına alınmıştır. Başta Kosova olmak üzere, Kuzey Makedonya ile ilgili veriler de bulunmaktadır. Çevren' de, bölgede ayak basılan yerler kadar ihmal edilen bölgelerde mevcuttur. Bu bölgelerde tespit edilerek çalışma içerisinde değerlendirilmiştir. Kayıt altına alınan veriler, Türklerin, hüküm sürdüğü yıllar boyunca bu topraklarda bir kültür inşası yaptığını, Türk kültürünün bu topraklarda zamanın keskin dişlerine rağmen canlı kaldığını açıkça göstermektedir. Çevren, 1973-1992 yılları arasının dönem fotoğrafını çekerken, çekilen fotoğraf, Türk kültürünün bölgedeki düşünce ve dolayısıyla kültür dünyasında bayrağını dalgalandırmaya devam ettiğini açıkça göstermektedir. Çevren' de, halk bilimi kadrolarından dokuz kadroya ait veriler tespit edilmiştir. Bu kadrolar, halk edebiyatı, halk inançları ve inanışları, halk mimarisi, halk sanatları ve zanaatları, giyim-kuşam-süs, geçiş dönemleri, halk müziği ve müzik araçları, halk tiyatrosu ve halk oyunlarıdır. Tespit edilen veriler uygun tasnifler altında bilimsel olarak incelenmiştir. Halk biliminin kadrolarından biri olan halk edebiyatına ait veriler oldukça zengindir. Halk inançları ve inanışları bağlamında değerlendirilen veriler bu inanç ve inanışların Orta Asya'dan geldiğini göstermektedir. İncelenen veriler, Türk milliyetçiliğinin bölgede kalkındığının kanıtıdır. Çevren, yazın hayatına maddi imkansızlıklar yüzünden son vermek zorunda kalsa da bölgedeki yazın hayatı, Balkanlarda Türklüğün sesi olmaya devam etmiştir. Çevren, yayın hayatına son verdikten iki yıl sonra, Çevren' in yazın ekibinde olan isimler, ilk sayısı Eylül 1994' te okurla buluşan ve Osman Baymak'ın sahibi olduğu BAY Dergisinde aynı amaçla yazın hayatlarına devam etmişlerdir. "Kosova'da Yayımlanan Çevren Dergisindeki Halk Bilimi Unsurları" adını taşıyan bu çalışmada Balkanlarda, Türklüğün fizyolojisinin, Çevren' e yansıyan anatomisi ortaya konulmuştur.