Hafif düzey zihinsel yetersizlik tanılı öğrencilere örüntü oluşturma becerisinin öğretiminde sabit bekleme süreli öğretimin etkililiği

Bazı bireyler gelişim alanlarının bir veya birkaçında akranlarına oranla ciddi bir biçimde geri kalmaktadırlar. Hafif düzey zihinsel yetersizliği olan öğrencilerde de bazı alanlarda gelişim geriliği görülmektedir. Bu gelişim geriliği çocuklar okula başladığında fark edilmektedir ve çocuğun çevresindeki kişilerin pek de farkında olmadıkları bir durumdur. Zihinsel yetersizliği olan çocukların büyük bir bölümü akranlarından hafif düzeyde gerilik gösterdikleri için gereksinim duydukları özel eğitim hizmet ve programlarından faydalanamamaktadırlar. Bu çalışmada öğretilecek olan örüntü oluşturma becerisi özel eğitim okul öncesi müfredatında yeri olan ve temel matematik becerilerinin öğretilmesinde önemli olan bir konudur. Örüntü oluşturma becerisi öğretimiyle ilgili çalışmalar yok denecek kadar azdır. Yapılan çalışmaların çoğunluğunda ortaokul düzeyinde normal gelişim gösteren çocuklarla çalışılmıştır. Bu çalışmada ise örüntü oluşturma becerisi hafif düzey zihinsel yetersizliği olan okul öncesi çağı çocuklarla yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı hafif düzey zihinsel yetersizliği olan öğrencilere örüntü oluşturma becerisinin öğretiminde sabit bekleme süreli öğretimin etkililiğinin incelenmesidir. Bu çalışma 6-7 yaşlarında, bir erkek, iki kız olmak üzere üç öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırma modeli olarak tek denekli araştırma modellerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın bağımsız değişkeni, " örüntü oluşturma becerisinin" sabit bekleme süreli öğretim yöntemi ile sunulması, bağımlı değişkeni ise hedef örüntülerindeki doğru tepki yüzdesinin %100 doğruluk düzeyinde tamamlanmasıdır. Örüntüler 5 farklı ana renkten (sarı, mavi, kırmızı, beyaz, siyah) oluşan ponponlarla oluşturulmuştur. Çalışmada sosyal geçerlik, güvenirlik ve etkililik verileri toplanmıştır. Etkililik ve güvenirlik verilerinin çözümlenmesinde grafiksel analiz tekniklerinden çizgisel grafik kullanılmış, sosyal geçerlik verilerinin analizi ise nitel olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda hafif düzey zihinsel yetersizliği olan okul öncesi çağı çocuklarına örüntü kavramı öğretiminde Sabit Bekleme Süreli Öğretim Yöntemi'nin etkili olduğu ve 1, 2 ve 4. Haftalarda alınan izleme verilerinde öğrencilerin %100 başarılı olduğu görülmüştür. Genelleme oturumlarında ise renkli kapaklarla farklı ortamlarda öğrencilerin örüntü oluşturma becerisini genelleyebildiği görülmüştür. Araştırmanın sosyal geçerlik verileri öğretmenlerden, ebeveynlerden ve katılımcılardan alınmıştır. Ebeveynler ve öğretmenler katılımcıların örüntü kavramı ile ilgili çalışmalarda başarılı olduklarını gözlemlediklerini ifade etmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Örüntü Oluşturma Becerisi, Zihinsel yetersizlik, Sabit Bekleme Süreli Öğretim.