Hastanede yatan toplumda gelişen pnömoni hastalarında pnömoni ağırlık indekslerinin tanı ve tedavideki değeri ve birbirleri ile olan ilişkisi

VII. ÖZETTGP, tüm dünyada yaygın ve ciddi bir sağlık sorunudur. Ülkemizde altsolunum yolu infeksiyonları, ölüm nedenleri arasında %4,2 ile 5. sırada yeralmaktadır. Tanı konulur konulmaz uygun antibiyotik tedavisininbaslanmasının mortalite üzerine etkili olduğu gösterilmistir (3). Pnömonitedavisindeki gecikmenin morbidite ve mortaliteyi artırdığı bilinmektedir (14).Bu olgularda baslangıçta seçilen uygunsuz antibiyotik seçimi kötü prognostikfaktör olarak öne çıkmaktadır (15). Eriskin TGP hastalarının tanı ve tedavisiiçin, pnömoni siddetini değerlendiren indeksler içeren rehberleryayınlanmıstır. Pnömoni siddet indeks skorları ve infeksiyon belirteçleriolguların hastaneye yatıs kararı, tedavisi konusunda yol gösterici olurken,yatıs süresi, prognoz, mortalite ve maliyet hakkında ön görüde bulunabilir.Çalısmamızda pnömoni ağırlık indekslerinden PSI, CURB-65, CRB-65, A-DROP ve SOAR indekslerinin tanı ve tedavideki değerlerinin vebirbirleri ile olan iliskisinin değerlendirilmesi amaçlanmıstır.Çalısmamıza Türk Toraks Derneği Eriskinlerde Toplumda GelisenPnömoni Tanı ve Tedavi Uzlası Raporu'na göre yatıs endikasyonu bulunuphastaneye yatırılan 90 TGP tanılı olgu alındı. Türk Toraks Derneği SolunumSistemi ?nfeksiyonları Çalısma Grubu tarafından hazırlanan Pnömoni VeriTabanı kullanılarak hazırlanan hasta izlem formuna, hastanın ilk yatıs günübilgileri, yatısı sırasında ve taburcu olduğu günde kontrol bilgileri ve toplamtedavi maliyeti kaydedildi.Çalısmaya aldığımız 90 olgunun 28 (%31)'i erkek, 62 (%68,9)'sikadındı. Yas ortalaması 68 olarak saptandı. En sık semptomlar sıraylahalsizlik, balgam çıkarma ve öksürüktü. Ek hastalığı olan 74 (%82,2) olgudaen sık KOAH bulunmaktaydı ve olgularımızın %17,8'i aktif olarak sigaraiçiyordu. Daha önceden inhale kortikosteroid kullanan hastaların sayısı 32(%%58), sistemik kortikosteroid kullananların sayısı ise 10 (%11,1) idi. 90olgunun 13 (% 14,4)'ünün sistolik tansiyon değeri < 90 mmHg, 38110olgunun(%42,2) diyastolik kan basıncı ? 60 mmHg, en sık oskültasyonbulgusu lokalize raller ve bronsial solunum sesiydi. Radyolojik olarak en sık1-2 lobda konsolidasyon bulgusu mevcuttu, 19 (%21,1) olguda plevralefüzyon vardı. Olguların biyokimya, hemogram, arter kan gazı, infeksiyonbelirteçlerinden CRP ve PCT değerlerine bakıldı. Tüm olguların pnömoniağırlık skorları hesaplandı ve tek tek indekslerin ortalama skor değerlerininolguların hastaneye yatısını gerektiren değerler olduğu bulundu. Olgular,Türk Toraks Derneği Eriskinlerde Toplumda Gelisen Pnömoni Tanı veTedavi Uzlası Raporu'na göre gruplandırılarak, uygun antibiyotik tedavisibaslandı. En çok Grup II hasta olduğu ve 64 hastanın rehbere uygun tedavialdığı görüldü. 19 olgumuzda (%:21,1) komplikasyon gelisti ve 13(%14,4)olguda tedavi değisikliği yapıldı. Ortalama yatıs süresi 9,46 ± 5,11gün ve ortalama hastane fatura bedeli 2989 ± 4209 liraydı. Olgularıntedaviye verdikleri 1 aylık yanıt incelendiğinde 70(% 77,8) olguda tamiyilesme, 5(%5,6) olguda ölüm saptandı.Çalısmamızda değerlendirdiğimiz pnömoni ağırlık indeksleri PSI,CURB-65, CRB-65, SOAR ve A-DROP indeksleriydi ve bu indeksler herhasta için skorlanıp karsılastırıldığında, pnömoninin siddetini belirlemeaçısından tüm indekslerin birbirleri ile korele oldukları, hastalığın siddetinibenzer sekilde saptadıkları gösterildi. PSI'e göre hastalığın siddeti arttıkça,diğer indekslerin de skorlarında artıs ve PCT, CRP değerlerinde artıssaptandı. PSI ile CRP, PCT, CURB-65, CRB-65, A-DROP ve SOARindeksleri arasında istatistiksel olarak anlamlı iliski saptandı. CURB-65 veCRB-65 indekslerinin kendi aralarında en güçlü korelasyonu gösterdikleri,ikisinin PSI, A-DROP, SOAR indeksleri ve PCT değerleri ile pozitifkorelasyon gösterdiği görüldü. PSI ile A-DROP arasında pnömoni siddetinibelirleme açısından 2. en güçlü korelasyon olduğu, A-DROP'a göre pnömonisiddeti arttıkça, PSI'e göre de arttığı görüldü. A-DROP'a göre hastalıksiddetinde artısla CRP, PCT değerlerinde artıs veya azalma saptanmadı,aralarında istatistiksel anlamlı iliski bulunamadı. SOAR indeksine göre111hastalık siddeti arttıkça, PSI, CURB-65, CRB-65, A-DROP, SOARindekslerine göre de hastalık siddetinde artıs olduğu, PSI, CURB-65, CRB-65, A-DROP, SOAR indeksleri ile korele olduğu saptandı, ancak SOARindeksine göre pnömoni siddetinde artıs ile PCT ve CRP'de artıs olmadı,aralarında istatistiksel olarak anlamlı iliski saptanmadı.Bakılan diğer parametrelerle indeksler arasındaki korelasyonarastırıldı ve PSI, A-DROP, SOAR indekslerine göre pnömoni ağırlığındaartıs olduğu durumlarda PaO2/FiO2 oranının azaldığı görülürken, CURB-65ve CRB-65'e göre değerlendirme ile istatistiksel anlamlı iliski olmadığısaptandı. PSI ve A-DROP indeks skorlarına göre pnömoni siddeti arttıkçakomplikasyon gelisiminde artıs saptanırken, CURB-65, CRB-65, SOARindeksleri ile komplikasyon gelisimi arasında istatistiksel anlamlı iliskiolmadığı görüldü. Hastane fatura bedeli ile PSI ve SOAR indeksi arasındaistatistiksel anlamlı iliski yokken, CURB-65, CRB-65, A-DROP'a görepnömoni ağırlığında artıs olması durumunda hastane fatura bedelinin arttığıgörüldü. Olgularda PSI, CURB-65, CRB-65, A-DROP ve SOAR indekslerinegöre pnömoni ağırlığı ile pnömoninin radyolojik yaygınlığı ve yatıs süresiarasında anlamlı iliski olmadığı görüldü.?nfeksiyon belirteçlerinden CRP ve PCT'nin birbiri ile korele olmadığı,aynı ağırlıktaki pnömoni olgularında, benzer biçimde artmadığı görüldü. CRPile PSI arasında pozitif korelasyon olduğu, PSI'e göre pnömoni siddetininarttığı durumlarda CRP değerlerinde artıs olduğu görülürken; PCT düzeyiarttıkça PSI, CURB-65, CRB-65'e göre pnömoni siddetinde artıs olduğugösterildi.Tedavi sonucu ve tedavi sonucunu etkileyen parametrelerarastırıldığında, inhale kortikosteroid kullanmının, PaO2/FiO2 oranın, yasın,sistolik ve diyastolik kan basıncı değerlerindeki değisikliğin, tedavininrehbere uygunluğunun tedavi sonucunu etkilemediği görülürken; tedavideğisikliği yapılan olgularda, 1 aylık tedavi sonucu değerlendirilmesindemortalitede artıs olduğu görüldü.112Sonuç olarak çalısmamızda, pnömoni ağırlık skorlamalarından PSI,CURB-65, CRB-65, A-DROP ve SOAR indekslerinin genel olarak birbirleri ilekorele olduğu bulunmustur. Bu nedenle her hastane ve hekim kendisi için enuygun skorlama sistemini seçebilir. PSI, klinikteki sonuçlarla en fazlakorelasyon göstermesi nedeniyle tanı ve tedavi değerlendirmesinde en etkiliskorlama sistemidir ancak parametre sayısının fazlalığı nedeniyle kullanımızordur ve vakit almaktadır. Bunun yerine, daha az parametre içermesi,kullanım kolaylığı, CURB-65 indeksinde olmayan oksijenasyon parametresiiçermesi ve PSI ile yakın korelasyonu nedeniyle, PSI yerine A-DROPindeksi kullanılabilir. CURB-65 ve CRB-65 indeksleri arasında güçlükorelasyon olması nedeniyle, kan üresinin bakılamadığı sağlık kuruluslarındaCRB-65, CURB-65 yerine kullanılabilir. ?nfeksiyon belirteçlerinden PCT,CRP'ye göre pnömoni ağırlık indeksleri ile daha fazla korele olmasınedeniyle imkanlar dahilinde CRP'ye tercih edilebilir. Pnömoni ağırlıkindeksleri ve rehberlere göre tanı ve tedavi yararlılığı, fazla sayıda olgu ileyapılan çalısmalarla ortaya konulmalı, her ülke kendi rehberini olusturmalıdır.