Hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarında uyku kalitesi,yaşam kalitesi ve depresyonun karşılaştırmalı değerlendirilmesi

Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH), zamanla böbrek fonksiyonlarının kaybıyla ilerleyen ve hemodiyaliz (HD) veya periton diyalizi (PD) gibi renal replasman tedavilerini gerektiren son dönem böbrek hastalığına (SDBH) yol açabilen ciddi bir sağlık sorunudur. Bu çalışmada, hemodiyaliz ve periton diyalizi uygulanan SDBH hastalarında yaşam kalitesi, uyku kalitesi ve depresyon düzeylerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Şubat–Mart 2025 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yürütülmüştür. Hemodiyaliz ve PD tedavisi alan 91 SDBH hastası çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik veri formu ile birlikte Beck Depresyon Ölçeği (BDI), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve WHOQOL-BREF uygulanmıştır. Ayrıca biyokimyasal parametreler sistem kayıtlarından elde edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 91 hasta dahil edilmiş olup, %56'sı HD, %44'ü PD tedavisi almaktaydı. BDI skoru, PD grubunda anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,038), Yaşam kalitesi ölçeği toplam skorları açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmamakla birlikte (p=0,058), fiziksel sağlık (p=0,020) ve psikolojik sağlık (p=0,036) alt alanlarında PD lehine anlamlı fark saptanmıştır. PUKİ toplam skorları açısından gruplar arasında anlamlı fark olmamakla birlikte (p=0,181), PD hastaları uyku latansı (p=0,004) ve uyku süresi (p=0,016) açısından HD hastalarına göre daha iyi skorlar elde etmiştir. Regresyon analizinde, BDI ile yaşam kalitesi arasında negatif yönde (p<0,001), uyku kalitesi ile BDI arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişki (p=0,003) bulunmuştur. Sonuç: PD uygulanan hastaların depresyon düzeylerinin daha düşük, fiziksel ve psikolojik yaşam kalitesinin daha yüksek, uyku özelliklerinin ise daha olumlu olduğu görülmektedir; bu nedenle, tedavi seçiminde sadece fizyolojik değil, psikososyal faktörler de göz önünde bulundurulmalı ve tüm diyaliz hastalarında düzenli psikolojik değerlendirme önerilmelidir.