Hemşirelerin etik duyarlılık düzeylerinin yoğun bakıma özel etik konulardaki yaklaşımları üzerine etkisi

Etik sorunlar, kesin çözümü olmayan kişiyi ikilemde bırakan ve ahlaki bir yargıda bulunmayı gerektiren sorunlardır. Yoğun bakım hemşireleri mesleki uygulamaları sırasında yaşamsal sorunları olan bireyleri ilgilendiren etik sorunlar ile karşılaşmaktadır. Bu çalışma ile yoğun bakımlarda görev yapan hemşirelerin etik duyarlılık düzeylerinin, yoğun bakımlarda sık karşılaşılan etik sorunlara yaklaşımlarına olan etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evreninin bir sağlık grubunun İstanbul il sınırları içerisinde hizmet veren hastanelerinin yoğun bakım ünitelerinde görev yapan 211 hemşire, örneklemini ise 161 hemşire oluşturmuştur. Araştırma verileri Ahlaki Duyarlılık Anketi (ADA), Tanıtıcı Bilgiler Formu ve Etik Sorunlara Yaklaşım Anketi kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programında tanımlayıcı istatistikler, sayı, yüzde ve ki kare testlerinin yanı sıra iki ortalama arasındaki farkın anlamlılık testi olarak t testi ve ikiden fazla gruplarda Anova yöntemleri kullanılarak analiz edilmiş ve p değeri 0,05 den küçük veriler istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Hemşirelerin ADA toplam puanı 95,11 olarak bulunmuştur. Alt boyutlarından elde edilen puanlar ise otonomi alt boyutunda 21 puan, yarar sağlama alt boyutunda 12,88 puan, bütüncül yaklaşım alt boyutunda 13,19 puan, çatışma alt boyutunda 12,51 puan, uygulama alt boyutunda 13,96 puan ve oryantasyon alt boyutunda 9,90 puan aldıkları bulunmuştur. Eğitim durumu, meslekte çalışma süresi ve etik eğitim alma durumu değişkenlerinin hemşirelerin ahlaki duyarlılık düzeylerini etkilediği belirlenmiştir. Yoğun bakımlarda sık karşılaşılan etik durumlarda hemşirelerin karar verici olarak hekimi gördükleri, ahlaki duyarlılık düzeylerinin yoğun bakımda karşılaşılan sorunlardan bilgilendirilmiş onam, sınırlı kaynakların adil paylaşımı ve hemşirelerin yetki-yetersizlik durumuna yönelik hemşirelerin yaklaşımlarını etkilediği belirlenmiştir. Hemşirelerin etik duyarlılıklarının geliştirilmesi ve etik sorunların çözümünde desteklenmesi için profesyonel düzeyde mesleki yeterliliklerinin arttırılması, temel etik ilkeler ve yasal düzenlemeler konusunda bilinçlendirilmeleri, ekip içi ve ekipler arası çalışma anlayışının güçlendirilmesi ve etik eğitimi içeriğinde etik sorunları konu alan multidisipliner vaka örneklerinin yer alması gerektiği önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: etik duyarlılık, etik yaklaşım, yoğun bakım hemşireliği, kritik hasta bakımı, hemşirelik etiği