Hemşirelerin ölüme ve ölmekte olan bireye bakım vermeye ilişkin tutumları ve deneyimleri

Hemşirelerin ölüme ve ölmekte olan hastaya bakım vermeye ilişkintutumlarının belirlenmesi amacıyla yapılan tanımlayıcı ve kesitsel tipteki buaraştırma Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi, Gazi Üniversitesi Hastanesive Sağlık Bakanlığı Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesindeyapılmıştır. Araştırmanın örneklemini bu hastanelerin erişkin yataklı servis veyoğun bakımlarda görev yapan 300 hemşire oluşturmuştur.Çalışmada veriler, literatürden yararlanılarak hazırlanan sosyodemografikform, Ölüme İlişkin Tutum Profili (Death Attitude Profile-Revised /DAP-R) veFrommelt Ölmekte Olan Hastanın Bakıma İlişkin Tutum Ölçeği (FATCOD)kullanılarak elde edilmiştir. Her iki ölçeğin ?dil eşdeğerliğinin sağlanması içinTürkçe'ye çevirisi, geri çevirisi ön uygulaması yapılmış ve 100 hemşireyeuygulanmıştır. Ölüme ilişkin tutum profili için kapsam geçerlilik indeksi 0.99; alfadeğeri 0.80, FATCOD ölçeği için kapsam geçerlilik indeksi 0.83; alfa değeri ise0.69 olarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanısıra; One-Way ANOVA, chi-square, Pearson Korelasyon ve Regresyon testlerikullanılmıştır.Hemşirelerin yaş ortalamasının 28; çoğunluğunun kadın, bekâr ve lisansmezunu, meslekte çalışma süresi ortalamasının 6 yıl olduğu belirlenmiştir.Hemşirelerin yarıdan fazlası (%52.3) dini inancının güçlü olduğunu ve inançlıolmanın ölüm ve ölmekte olan hastaya karşı tutumunu çok etkilediğinibelirtmişlerdir. Hemşirelerin çoğunluğu (%83.3) ölmekte olan hastaya bakımverdiğini ve bakım verirken sıklıkla keder (%37.5) yaşadıklarını belirtirkenyarıdan fazlası ölmekte olan hastaya bakım vermek istemediklerini veçoğunluğu ölüm kavramını hasta ve yakınları ile rahat konuşamadıklarını ifadeetmişlerdir. Hemşirelerin tamamına yakını hasta ve yakınları için ziyaretvikurallarının geçerli olmamasını, son dönemlerinde yakınları ile birlikte olmasınınsağlanmasını ve ölmekte olan kişinin dini inanç ve değerlerine önem verilmesinibelirtmişlerdir.Araştırmaya katılan hemşirelerin DAP-R ölçeğinin alt grup puanortalamalarının 3.5?5.5 arasında; FATCOD ölçeğinden elde edilen puanortalamasının ise 99.9 ± 8.7 olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin medeni durumu,çalışma yılı, çalıştıkları klinik ve dini inancına göre DAP-R ölçeği alt gruplarıarasında ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<005). Benzerçalışmalarla karşılaştırıldığında FATCOD ölçeği puan ortalamasının daha düşükolması hemşirelerin ölmekte olan bireye bakım vermeye ilişkin tutumlarınındaha az olumlu olduğu sonucunu ortaya koymuştur.Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda eğitim programlarındayaşam sonu bakım konusuna yer verilmesi; hemşirelerin ölmekte olan hastalarasergiledikleri olumlu ya da olumsuz tutumlarının farkındalığını sağlayacak,iletişim becerilerini arttıracak ve başetme yöntemlerini güçlendirecekprogramların oluşturulması önerilmiştir.Anahtar Kelimeler; Ölüm, yaşam sonu bakım, ölüme ilişkin tutum, ölmekteolan bireye bakım, hemşirelik