Hentbolda pliometrik antrenmanların sprint performansına etkisi: Bir sistematik derleme ve meta analiz

Hentbol en hızlı oynanan takım sporlarından birisi olup, oyun içerisinde birçok patlayıcı hareket kalıbını barındırmaktadır. Sıçrama, çeviklik ve sprint gibi patlayıcı hareket kalıplarının geliştirilmesinde ise kuvvet antrenmanlarından faydalanılmaktadır. Kullanılan bu kuvvet antrenmanlarından biri pliometrik antrenmanlar olup, yapılan araştırmalarda hentbolda sprint performansını geliştirdiği literatürde yer almaktadır. Bu araştırmanın amacı, hentbolda pliometrik antrenmanların sprint performansı üzerine genel etki seviyesini değerlendirmek, performansa etki ettiği düşünülen modaretör değişkenleri tespit etmek ve bireysel çalışmalardan elde edilen bulgular ile genel bir yargıya ulaşmaktır. Bu amaca ulaşmak için araştırmanın modelini sistematik derleme ve meta analiz yaklaşımı oluşturmaktadır. Araştırmanın sistematik derleme aşamasında Google Scholar, Pubmed, Web Of Science ve Scopus veri tabanları aracılığıyla literatür taranmış, tarama sonucunda yanlılık riskleri ve metodolojik kalite değerlendirmesi için TESTEX ölçeği kullanılmış, kalite standartlarını sağlayan 13 çalışma araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın meta analiz aşaması Revman (Ver. 5.4.1), R (Ver. 4.1.0) ve SPSS (Ver. 2.0) paket programlarıyla gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada genel etki büyüklüğünün tahmini için rastgele etkiler modeli, çalışmaların bireysel etki büyüklüğünün tahmini için ise Hedges'g indeksi %95 güven aralığı ile kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda hentbol antrenmanına ek olarak yapılan pliometrik antrenmanın farklı mesafelerdeki sprint performansına orta ve çok büyük seviyeli etki sağladığı saptanmıştır. Orta seviyeli etkilerden en küçüğü 20 metre sprint performansında tespit edilmiş (EB=0,92[0,12-1,71], Z=2,27 [p= 0,02]), pliometrik antrenmanın en büyük etki sağladığı sprint mesafesi ise 30 metre olmuştur (EB=2,11[1,02-3,33], Z=3,70 [p= 0,0002]). Pliometrik antrenmanın kontrol grubuna karşı sağladığı etki farklı kuvvet antrenmanlarına karşı tespit edilememiştir. Modaretör analizleri sonucunda listelenen alt gruplar diğer alt gruplara göre sprint gelişiminde avantaj sağlamıştır; 10 metre sprint için >6 hafta üstü (EB=1,22), 30 metre sprintte ise 2 gün (EB=2,53), ≤16 yaş ve altı (EB=3,77), ≤98 ve altı sıçrama (EB=5,38), >6 hafta üstü (EB=2,56). Ancak alt gruplar arasında bulunan bu anlamlı etkiye diğer sprint mesafelerinde rastlanmamıştır. Araştırmaya dahil edilen hiçbir çalışma pliometrik antrenman sonrasında sakatlık bildirmemiştir. Sonuç olarak, hentbol antrenmanına ek olarak yapılacak pliometrik antrenmanların sprint gelişimi için etkili ve güvenilir bir yöntem olduğu anlaşılmıştır.