HIV/AIDS tanılı bireylerin klinik sonuçlarının 95-95-95+95 Birleşmiş Milletler küresel hedefleri kapsamında değerlendirilmesi: Türkiye örneği

Amaç/Giriş: HIV/AIDS, kontrol altına alınamaz ise olumsuzlukları da beraberinde getirebilecek bir halk sağlığı sorunudur. Bu bağlamda HIV/AIDS'i kontrol altına alabilecek bir girişim olan Birleşmiş Milletler 95-95-95+95 küresel hedefinin araştırılıp uygulanması gerekmektedir. Bu araştırma da Türkiye'de HIV/AIDS tanılı bireylerin klinik sonuçlarının 95-95-95+95 Birleşmiş Milletler küresel hedefi kapsamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırma, tanımlayıcı-kesitsel tasarım tipinde, 10 Ekim 2024 – 10 Haziran 2025 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı polikliniğinden takipli 295 kişi ile yapılmıştır. Veriler "Tanımlayıcı Özellikler Formu" ve "Berger- HIV ile İlgili Damgalama Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Nonparametrik ve parametrik testlerle analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 34,31±11,05'dir. %82,4 (n=243)'ü erkek, %65,4 (n=193)'ü heteroseksüel, %69,5 (n=205)'i bekâr, %33,6 (n=99)'sı üniversite mezunudur. Bireyler tanıyı %30,2 (n=89) ile başka bir amaçla test yaptırdıklarında tesadüfen öğrenmişler, bulaş yolu %50,5 (n=149) ile cinsel temas, tanı sonrası tedaviye başlama süresi %55,9 (n=165) 0-4 hafta içerisinde, tedaviye uyumları %66,1 (n=195) var, %81 (n=239) CD4 seviyeleri artmış, HIV RNA seviyesi %66,8 (n=197)'i negatiftir. 95-95-95+95 kapsamında birinci 95 göstergeleri; tanıyı tesadüf öğrenenler %60 (n=177), nasıl bulaştığını bilenler %62,5 (n=175)'tir. İkinci 95 göstergesi; tedaviye erken (1ayda) ulaşma %55,9 (n=165)'dur. Üçüncü 95 göstergeleri; Uyum gösterenler %66,1 (n=195), bağışıklık uyumu gösterenler %81 (n=239), viral yük baskılaması olumlu %66,8 (n=197)'dir. Dördüncü 95 göstergesi; toplam damgalama yüksek düzeyde (M:106, x̄:106,55 ± 22,55), alt boyutlarından içselleştirilmiş damgalama yüksek düzeyde (M:40; x̄:38,01± 8,05) bulgulanmıştır. Sonuç: Bu çalışma HIV/AIDS tanılı bireylerin klinik sonuçlarının 95-95-95+95 Birleşmiş Milletler küresel hedeflerinin bütüncül kapsamda değerlendirilmesine olanak sağlamıştır. Halk sağlığını koruma ve geliştirmeye yönelik çalışmalarda mevcut durumun ulusal ve uluslarası düzeyde belirlenip geliştirilmesi önerilmektedir.