HIV test sonuçlarının hastalarla paylaşılmasında etik yaklaşım: Hasta izlenimlerinin demografik veriler ile değerlendirilmesi

HIV/AIDS'in ilk tanımlandığı yıllarda hastalığın sıklıkla homoseksüel erkek grubunda görülmesi, önyargıların ortaya çıkmasına neden olmuştur. AIDS'in hastalarda öldürücü infeksiyonlara yol açması toplumda korku ve panik duygusunu uyandırmıştır. Etik olmayan yaklaşımlar, hastaların sağlık hizmetlerini elde etmelerinde güçlüklere neden olmaktadır. Tanıdan tedavi aşamasına kadar yansıyan bu durum HIV/AIDS ile mücadeledeki temel sorunu oluşturmaktadır. Çalışmamız, HIV pozitif hastalarda demografik veriler ışığı altında hastalara etik yaklaşımın tanısal boyuttaki önemini araştırmak amacıyla planlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda hastaların demografik bilgileri belirlenerek, HIV testlerinin uygulama aşamalarında karşılaşılan yargılayıcı yaklaşımlar hazırlanan anket formu ile değerlendirilmiştir. Çalışmamız 121 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Anti-HIV testi öncesinde %62,8'inden testin yapılması için onam alınmışken, %37,2'sinden test öncesi onam alınmamış, aydınlatılmış onam sırasında ise %31,4'üne bilgilendirme yapılmamıştır. Pozitifliğin açıklandığı esnada %25,6 katılımcı yaklaşımın kibar olmadığını, sonucun aniden söylendiğini, yeterli derecede bilgi verilmediğini belirtmiştir. Açıklamanın yapıldığı sırada katılımcıların %24'ü odada üçüncü kişilerin bulunduğunu, %25,6'sı bu zamana kadar hasta gizliliği ihlaline maruz kaldığını belirtmiştir. Toplumda, HIV'e karşı pek çok olumsuz tutum hastalarda kaygı, suçluluk, korku gibi duyguların oluşmasına neden olabilmektedir. Bunun gibi yaklaşımlar pek çok hastanın tanı ve tedavisinin önünde engeller oluşturmakta, kendilerini toplumdan soyutlamalarına, sağlık hizmetlerinden yararlanmakta isteksizlik, eğitimden kopma veya iş hayatlarından kısıtlanıp hayatlarını idame ettirmekte zorlanmalarına neden olabilmektedir. Damgalamanın azaltılması için toplumun tüm kesimlerine etkili ve periyodik aralıklarla tekrarlanacak eğitimlerin verilmesi ile HIV pozitif bireylere olan tutumları değişerek damgalamayı azaltma sağlanabilir.