Hodgkin ve non-hodgkin lenfoma tanılı hastalarda PET/BT ile kemik mineral dansitesinin değerlendirilmesi ve anti-apoptotik bir protein olan BCL-2 ile osteoporoz arasındaki ilişkinin araştırılması

Giriş ve amaç: Tedavide yaşanan gelişmeler ile birlikte osteoporoz lenfoma hastalarında önemli bir morbidite ve mortalite sorunu haline gelmektedir. Fırsatçı osteoporoz taramasının ek tetkik gerektirmeden saptanabilmesi ve osteoporoz gelişiminde etkili faktörlerin tanımlanması komplikasyon yönetiminde avantaj sağlayacaktır. Çalışmamızda; NHL ve HL hastalarında, kemoterapi ilişkili komplikasyonlardan biri olan osteoporozun tanısında ek tetkik gerektirmeden, zaman ve maliyet etkin bir anlayışla, hastalığın takibinde rutin olarak yapılan PET/BT'nin yol göstericiliğini değerlendirmek ve kemik iliği tutulumu olan NHL hastalarında antiapoptotik bir protein olan BCL-2 ile osteoporoz arasındaki olası ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmaya, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi, Hematoloji kliniğinde HL ve NHL tanısı ile tedavi alan ve takipte PET/BT görüntülemesi yapılmış 55'i HL, 53'ü NHL olmak üzere toplamda 108 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaş, cinsiyet, evre gibi demografik verileri, labaratuar parametreleri, BCL-2 sonuçları ve PET/BT görüntüleri retrospektif olarak analiz edilmiştir.Tanıda PET/BT1, kemoterapinin ara yanıt değerlendirmesinde PET/BT2 ve kemoterapinin tamamlanmasından sonra hasta remisyonda iken en az altı ay sonra çekilen PET/BT3 olmak üzere üç PET/BT taraması seçildi. Osteporoz varlığının PET/BT ile değerlendirilmesinde lomber omurgada (L1-L4), trabeküler kemiklerin BT görüntülemelerinde Hounsfield Unit (HU) ölçümü kullanıldı. HU eşik değeri önceki çalışmalar baz alınarak 160 olarak belirlendi. Bulgular: HL ve NHL tanılı tüm hastalarda PET/BT2'de kemik mineral yoğunluğunun PET/BT1'e göre anlamlı düzeyde azalmış olduğu tespit edildi (p=0,001, p=0,001). Erken evre HL tanılı hastalarda, erken evre NHL tanılı hastalarda PET/BT 3'te kemik mineral yoğunluğunun PET/BT2'ye göre anlamlı düzeyde arttığı tespit edildi (Sırasıyla; p=0,001, p=0,017). NHL tanılı tüm hastalarda ve ileri evre NHL tanılı hastalarda PET/BT3'te kemik mineral yoğunluğunun PET/BT2'ye göre anlamlı düzeyde azaldığı tespit edildi (Sırasıyla; p=0,001 ve p=0,002). HL tanılı tüm hastalarda, erken evre HL tanılı hastalarda, NHL tanılı tüm hastalarda, erken-ileri evre NHL tanılı hastalarda PET/BT3'te kemik mineral yoğunluğunun PET/BT1'e göre anlamlı düzeyde azalmış olduğu tespit edildi (Sırasıyla p=0,004, p=0,049, p=0,001, p=0,005, p=0,001). NHL hasta grubunda kadın cinsiyette PET/BT1 ve PET/BT2' deki kemik mineral yoğunluğu anlamlı düzeyde daha düşük saptandı (Sırasıyla p=0,004, p=0,001). Sonuç: Çalışmamızda; HL ve NHL hastalarının tanı anında ve tedavi sonrasında kemik mineral yoğunluğunda anlamlı bir düşüş olduğu saptanmıştır. Tedavi sonrası takipte, erken evre HL ve NHL hastalarında kemik üzerindeki negatif etkilerin daha erken dönemde ortadan kalktığı belirlenmiştir. Çalışma sonuçları; tanı ve takipte kullanılan PET/BT'nin fırsatçı osteoporoz taramasında maliyet etkin bir yaklaşımla ek tetkik kullanmadan güvenle kullanılabileceğini göstermektedir. Anahtar kelimeler: Hodgkin lenfoma, Non-hodgkin lenfoma, PET/BT, Osteoporoz, fırsatçı osteoporoz taraması