Hollanda'daki Türk tiyatro hareketinin sözlü tarih yöntemiyle incelenmesi

Türk Tiyatrosu çeşitli tarih araştırmalarına konu olmuştur. Türkiye coğrafyası dışında dünyanın başka yerlerinde de Türk tiyatro örneklerine rastlamak mümkündür. 1980 sonrası Hollanda sanat etkinlikleri içinde Türkiye kökenli sanatçıların tiyatro hareketinin varlığı dikkat çekmektedir. Araştırmanın kapsamı 1980-2018 yılları arasında Hollanda'nın Amsterdam kentindeki Türk Tiyatro çalışmalarıdır. Türk oyun yazarı Vasıf Öngören'in vefat etmeden önceki son iki yılını (1982-1984) geçirdiği Amsterdam'daki tiyatro çalışmaları ve günümüze kadar Hollanda'da yaşayan Türkiye göçmenlerinin yürüttükleri tiyatro çalışmaları hakkında tarihsel alanda bilgi eksikliği bulunmaktadır. Bu sebeple araştırmanın amacı 1980'den bu yana Hollanda'da yaşayan Türkiye kökenli sanatçıları ve tiyatro olaylarını kronolojik bir sıraya göre belirlemektir. Bu araştırmada nitel yöntem kullanılmıştır. Desen olarak Sözlü Tarih uygun görülmüştür. Sözlü tarih araştırma tekniklerinin özellikle ırk, etnik köken ve toplumsal cinsiyet ayrımcılığının yoğun olduğu alanlarda etkinliği açıkça gözlemlenebilir. Bunun çarpıcı örneklerinden biri Türkiye'den Hollanda'ya göçmen statüsüyle yerleşmiş ve orada kök salmış sanatçılar için geçerlidir. Yaşayan tanıklarla görüşme yapmaya dayanan bu yöntem, geçmişte üstü kapalı kalan bilgileri açığa çıkarma, kültürel ve sosyolojik unsurları göz önünde bulundurarak kronolojik bir tarih sürecini yansıtma amacı taşımaktadır. Araştırmanın bulguları dahilinde ortaya çıkan Hollanda'da 1980 yılından günümüze kadar Türkiye kökenli sanatçıların tiyatro üretmiş olduğudur. Hollanda tarafından göçmenlere yönelik yürütülen kültür politikaları dahilinde Vasıf Öngören ve Meral Taygun Hollanda'ya davet edilmiş, işçi çocuklarına yönelik bir tiyatro okulu açılmış ve Türk tiyatro hareketinin gelişmesinde önemli bir ateşleyici güç olmuştur. Tiyatronun tohumlarının atıldığı bu sürecin devamında, 2019'a gelindiğinde halen Hollanda'nın Amsterdam kentinde Tiyatro Rast çatısı altında Türkiye kökenli sanatçıların üretimleri dikkat çekmektedir. Bulgular dahilinde kültür politika yapıcılarının yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın sanat üretimlerinden haberdar olmasının da çeşitli politikalar üretmekte faydalı olacağı söylenebilir. Ayrıca göçmen sanat politikaları konusunda Hollanda hükümetinin yıllar içinde yürüttüğü demokratik tavır bir model olarak bu araştırmanın içeriğinde görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Türk Tiyatro Tarihi, Vasıf Öngören, Hollanda'da Türk Tiyatrosu, göçmen kültür politikası, Tiyatro Rast