The contribution of Turkish civil society organizations to the formation of the Turkish diaspora in the Netherlands: Example of Türkevi Foundation, Islamische Gemeinschaft Millî Görüş (IGMG), Dutch Turkish Federation and Social Resistance Institute (Maatschappelijke Veerkracht)

İnsanlar zaman içerisinde çeşitli nedenlerden dolayı yaşadığı köyünden, ilçesinden, ilinden ve daha da önemlisi ülkelerinden ayrılarak başka şehirlere, bölgelere, ülkelere yeni yaşam alanları oluşturmak adına yönelmişlerdir. Bu yöneliş literatürde göç olarak nitelendirilmektedir. Göç kavramı ile beraber birçok farklı sözcük literatüre girmiştir. Bunlardan biri de yaklaşık 2500 yıllık geçmişi ile diasporadır. Son dönemde popülerlik seviyesi artan bu kavramın ise içeriği hâlâ tartışmalıdır. Bu nedenle de diaspora kavramının tanımlamasında birçok farklılık ortaya çıkmaktadır. Ancak en yalın haliyle diaspora, anavatanlarından koparak başka etnik grup veya bölge içerisinde yaşamlarını sürdüren bir kavram olarak betimlenebilir (Yaldız, 2013, p. 294). Buna ek olarak, diaspora kavramına yönelik yapılan literatür taramasında kavramın, dağılma veya kopma sözcükleri ile eş anlama gelecek şekilde daha çok dış göç veya bu göç ile alakalı sonuçları belirtmek için kullanıldığı gözlenmektedir (Bülbül, 2020, p. 132). Özellikle son yıllarda popülerleşen diaspora kavramı, uluslararası alanda birçok ülke tarafından kendi soydaşlarının başka kültürlerin himayesi altında asimile olmasını engellemek adına telaffuz edilmekte ve desteklenmektedir. Hollanda Örneğinde Türk Sivil Toplum Örgütlerinin Türk Diasporası Oluşumuna Katkılarının analiz edildiği bu tez çalışmasında; farklı ideolojik ve organizasyon yapısına sahip, Hollanda'da yer alan, Türk kimliğini benimseyen kişilerce kurulan ve hali hazırda faaliyetlerine devam eden Türkevi, İslam Toplumu Millî Görüş (IGMG), Hollanda Türk Federasyonu ve Sosyal Direnç/Dayanışma Enstitüsü (Maatschappelijke Veerkracht) özelinde Türk Diasporası oluşum sürecine STK'ların katkısına ilişkin bir değerlendirme yapılmıştır. Söz konusu çalışma yapılırken ise genel anlamda literatür hakimiyeti olan Almanya yerine Avrupa'da büyük bir diaspora potansiyeline sahip olan Hollanda'daki Türk STK'larının diaspora aktivitelerine bir bakış sağlanmıştır. Bu tez çalışmasına yönelik yapılan literatür taraması sonucunda da diaspora kavramına olan ön yargı ve bahse konu kavram yerine kullanılan göçmen, gurbetçi, Almancı, akraba topluluklar, EuroTürk, Avrupalı Türkler, Hollandalı Türkler vb. gibi birçok başka ifade olması nedeniyle diaspora hususunun Türkiye de literatür açısından eksik kaldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca literatür genelinde yapılan incelemeler sonucu var olan çalışmalarda Türk diasporasının sivil toplum kuruluşları özelinde de az sayıda çalışmaya konu edildiği fark edilmiştir. Bu nedenle, diasporada yaşayan Türklerin, Türk diasporasına ve Türkiye'ye bütüncül bakışının analiz edileceği söz konusu tez çalışmasının literatüre STK'lar açısından bir bakış sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Diaspora, Göç, Kamu Diplomasisi, Lobi Faaliyetleri, Sivil Toplum Kuruluşları, Türk Diasporası.