Mülteciler gelecekte yaşayacakları yeri nasıl seçerler?: Türkiye'de yaşayan Suriyelilerin geri dönüş kararına dair nitel bir analiz

Bu tez, mültecilerin gelecekte nerede yaşamak istediklerine nasıl karar verdikleri sorusuna bir açıklama sunmaktadır. Bazı mülteciler kendi ülkelerine dönerken, bazıları ev sahibi ülkede kalır veya üçüncü bir ülkeye yerleşir. Bu çalışma, hangi faktörlerin geri dönüş olasılığını artırdığını ve hangi faktörlerin mültecileri ev sahibi ülkede kalmaya teşvik ettiğini anlamaya çalışmaktadır. İşçi göçmenleri etrafında şekillenmiş olan sermaye birikimi teorilerini mültecilerin koşullarına uygulayan bu tez, geri dönüş, kalma veya yeniden yerleşme kararı öncesindeki değerlendirme süreci için bir model sunmaktadır. Bu modele göre mülteciler, ev sahibi ülkede biriktirdikleri sosyal, ekonomik ve beşeri sermayeyi, kendi ülkelerine olası bir dönüş veya gelecekte üçüncü bir ülkeye yerleşme sonrasında sahip olacakları sermaye ile karşılaştırdıktan sonra üç seçenekten birine karar verirler. Bu değerlendirmede daha fazla sosyal, ekonomik ve beşeri sermaye elde edecekleri seçeneği seçme eğilimindedirler. Bu araştırmanın beklentileriyle Türkiye'deki Suriyeli mültecilerin gelecekte yaşayacakları ülkeye dair karar alma süreçlerinin uyumlu olup olmadığını görmek için İstanbul ve Konya'daki Suriyeli mültecilerle yapılan 40 derinlemesine mülakat görüşmesinden nitel veriler toplanmıştır. Buna göre mültecilerin sosyal, ekonomik ve beşeri sermaye birikiminin bazı örnekleri olan ev sahibi ülkede yeni sosyal ilişkiler geliştirme, bir eğitim programına katılmış/katılıyor olma, adil ücretlendirilen ve stabil bir işe sahip olma gibi faktörler geri dönüşü olumsuz yönde etkilerken; yeni sosyal ilişkiler geliştirememe, hiç eğitim almamış ya da çok az eğitim almış olma, eğitim derecelerini akredite edememe, işsiz olma ya da düşük ücretli stabil olmayan bir işe sahip olma, ve halen kendi ülkesinde bir evi ve gelir kaynağı olma gibi etkenlerin mültecileri geri dönüşe teşvik ettiği gözlemlenmiştir.