Huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda uyku kalitesi, ağrı, yorgunluk ve fiziksel uygunluk düzeylerinin karşılaştırılması

Bu çalışmada, huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda uyku kalitesi, ağrı, yorgunluk, fiziksel uygunluk düzeylerinin karşılaştırılması ve bu değişkenlerin arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlandı. Çalışmaya 65-85 yaş arası, Standardize Mini Mental Durum Testi'nden 24 puan ve üzeri alan, huzurevinde yaşayan 70 birey ve kendi evinde yaşayan 70 yaşlı birey olmak üzere toplam 140 birey katıldı. Yaşlı bireylerin uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ), gündüz uykululuk durumu Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), ağrı düzeyi Geriatrik Ağrı Ölçeği (GAÖ), yorgunluk şiddeti Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), yorgunluğun günlük yaşam üzerindeki etkisi Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ) ve fiziksel uygunluk düzeyleri Senior Fitness Test ile değerlendirildi. Bireylerin yaş, eğitim düzeyi, sigara kullanma durumu ve egzersiz alışkanlığı her iki grupta benzerdi (p>0,05). Kronik hastalık varlığı, düşme öyküsü ve ilaç kullanma durumu ise huzurevinde yaşayan yaşlılarda daha yüksek bulundu (p<0,05). Çalışmamızda PUKİ ve EUÖ değerlerinin evde yaşayan yaşlılarda daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). GAÖ, YŞÖ puanı, YEÖ alt ölçekleri ve YEÖ toplam puanı huzurevinde yaşayan yaşlılarda daha yüksek bulundu (p<0,05). Çalışmamızda Senior Fitness Test'in alt testleri olan sandalyede otur kalk testi, sırt kaşıma testi ve vücut kütle indeksi değerlerinin her iki grupta benzer olduğu; diğer alt testlerin ise huzurevinde yaşayan yaşlılarda daha yüksek düzeyde olduğu belirlendi (p<0,05). Korelasyon analizi sonuçlarında ise, PUKİ ile yalnızca EUÖ arasında anlamlı ilişki bulunurken (r=0,673, p<0,05); EUÖ, GAÖ, YŞÖ, YEÖ ve iki dakika adım testi arasında anlamlı ilişki olduğu görüldü (r=0,437; r=0,402; r=0,413; r=-0,226, p<0,05). Sonuç olarak; huzurevinde ve evde yaşayan yaşlı bireyler karşılaştırıldığında uyku kalitesinin ve fiziksel uygunluğun evde yaşayan yaşlılarda daha olumsuz yönde etkilendiği, huzurevinde yaşayan yaşlıların ise ağrı ve yorgunluk düzeylerinin daha yüksek olduğu bulundu. Ayrıca uyku kalitesinin, yorgunluk, ağrı ve fiziksel uygunluğu etkilemediği ancak gündüz uyku hali, ağrı, yorgunluk, aerobik endurans ve dengenin ilişkili olabileceği belirlendi. Yaşlıların yaşadıkları ortam dikkate alınarak uyku, ağrı, yorgunluk ve fiziksel uygunluk düzeylerinin objektif olarak değerlendirilmesi, sağlığın sürdürülmesi ve geliştirilmesi için uygun müdahalelerin yapılması açısından önemlidir.