Sömürgecilik sonrası çeviri kuramları ışığında melez diller ve çevirileri: Camfranglais örneği

Melez diller çok kültürlü ülkelerde oldukça önemli bir yere sahiptirler, özellikle bir zamanlar sömürge altında olan ülkelerde. Eski sömürge ülkelerinde yaşayan insanlar melez dilleri kullanırlar, bu dillerde edebi eserler ve sanat eserleri üretirler. Bu ülkelerin vatandaşları çok dilli bir eğitim sisteminde öğrenim gördüklerinden genellikle hem ana dillerini hem de sömürgecilerin dillerini akıcı bir şekilde konuşurlar. Aynı zamanda hem kendi kültürlerine hem de sömürgecilerin kültürlerine maruz kaldıkları için çok kültürlü insanlardır. Bu durum sömürülen insanlara sömürgecinin dilini kullanarak yepyeni bir dil yaratma imkânı vermektedir. Aynı zamanda üçüncü bir kültür de yaratarak sömürgeciyi hem kendi diline hem de kültürüne yabancı bir pozisyona sokmaktadırlar. Eski sömürge ülkelerinde yaşayan insanlar bu şekilde sömürgecilere durumun tamamen değiştiğini ve artık üstün olanın kendileri olduklarını göstermektedirler. Bu bireyler melez diller ve kültürler aracılığıyla kimliklerini ifade ederler. Kamerun'da konuşulan bir melez dil olan Camfranglais bu duruma örnek olarak verilebilecek en iyi örneklerden biridir. Camfranglais 1970'li yıllarda Kamerunlu gençlerin yetişkinlerin konuşmalarını anlamalarını engellemek amacıyla kendi aralarında konuşmaya başladıkları bir dildir ve zaman içerisinde diğer insanlar arasında da yaygınlaşmaya başlamıştır. Günümüzde Kamerunlu yazarlar ve sanatçılar Camfranglais adlı melez dili sömürgecilere karşı bir direniş aracı olarak kullanmaktadırlar. Peter Wuteh Vakunta'da şiirlerini yazarken Camfranglais'yi kullanan yazarlardan biridir. Bu tez kapsamında Vakunta'nın Camfranglais'den İngilizceye yaptığı çeviriler değerlendirilecek ve yazarın şiirlerinden birisi örnek olarak Türkçeye çevrilecektir. Tezin kuramsal çerçevesi Antoine Berman, Lawrence Venuti, Gayatri Spivak, Tejaswini Niranjana, Samia Mehrez, Edward Said ve Frantz Fanon gibi akademisyenlerin görüşlerinden oluşacaktır. Tezde hedeflenen ana noktalardan birisi melez dillerin eski sömürge ülkeleri vatandaşları için ne kadar önemli olduğuna değinmek ve Camfranglais gibi melez dillerde yazılan eserlerin çevirilerinin ne denli önemli olduğunu vurgulamaktır. Çeviri eski sömürge ülkesi vatandaşlarına seslerini bütün dünyaya duyurmaları için bir şans verebilir. Çeviri geleceği değiştirmeye ön ayak olabilir ve bir direniş aracı olarak kullanılabilir. Tezde hedeflenen bir başka nokta ise melez dillerin ne şekillerde çevrilebileceklerini sorgulamak ve melez bir dilin Türkçeye çevrilmesi konusunda bir öneri sunmaktır. Anahtar Kelimeler: Çeviri, Edebiyat, Camfranglais, Sömürgecilik sonrası, Melez diller, Sömürgecilik.