İbn İshâk ve İbn Hişâm'ın sîrelerinin muhtevâ açısından mukâyesesi

Bu araştırmada, İslâm Tarihi'nin ilk siyer kaynaklarından biri olan İbn İshâk'ın eseri, bu eserden yola çıkarak onu yeniden inşâ eden İbn Hişâm'ın eseriyle karşılaştırılmıştır. Araştırma bir giriş ve eserin içinde yer alan tüm rivâyetlerin senedlerine göre yapılan bir tasnifle dört bölümden oluşmaktadır. İbn İshâk'ın metni üzerinde şimdiye yapılan çalışmaların bir veya birkaç rivâyetin ele alınarak yapıldığı görülmüştür. Çalışma İbn İshâk'ın metnine yönelik bütüncül bir bakış ortaya koymasından dolayı önemlidir. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi; analiz yöntemi olarak ta karşılaştırmalı analiz yöntemi kullanılmıştır. İbn İshâk'ın metni ana omurga olmak sûretiyle yeniden tasniflenerek İbn Hişâm'ın eseriyle muhtevâ bakımından karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda İbn İshak'ın eserinin tek bir kalemden çıkmadığı, eserinin günümüze gelene kadar üzerinde çokça tasarruflar yapıldığı ve yeniden inşâ edildiği tespit edilmiştir. İbn İshâk'a atfedilen meşhur Sîre'deki rivâyetlerin bir kısmının kendisine ait olmadığı, başka eserlerde yer alan İbn İshâk'ın kanalıyla gelen rivâyetlerinin de meşhur Sîre'de yer alan İbn İshâk rivâyetleri olmadığı müşâhede edilmiştir. Bu durumdan dolayı literatürde ortaya çıkan karışıklığa da dikkat çekilmiştir. Eserler üzerinde yapılan muhtevâ mukâyesesi sonucunda araştırma içinde belirtilen birçok nedenden dolayı iki eserin arasında çok önemli farklılıkların olduğu tespit edilmiştir.