İçtimaî tefsirlerde Emsâlü'l-Kur'ân yorumu

ÖZET İçtimaî tefsir ekolü mensupları, Kur'ân-ı Kerîm'i yeni bir anlayışla ele alarak, çağın toplumsal sorunlarını nasların ışığında çözümlemeyi amaçlamışlardır. Bu ekol, insanlara hidayet rehberi olarak gönderilen Kur'ân-ı Kerîm'i tefsir ederken sade ve akıcı bir dil kullanmaya özen göstermiştir. Tefsirde öncelikli olarak ele aldıkları konu insan ve onun hidayetidir. Ekolün temel hedefi, Kur'ân'ın mesajını ön plana çıkararak insanların karşılaştıkları sorunlara çözüm üretmek ve onlara rehberlik etmektir. İçtimaî tefsir ekolü, Kur'ân âyetlerinin insanlara yol göstermedeki önemini vurgularken, emsâlü'l-Kur'ân'a yaklaşımıyla da dikkat çekmektedir. Kur'ân mucizesinin ve edebî üslubunun belâgatle olan ilişkisi göz önünde bulundurulduğunda, onun mana derinliği ve ifade gücüyle, Arapların sözlü edebiyatında ve edebî müsabakalarında kullanılan belâgat tekniklerini üstün bir şekilde ortaya koyduğu görülmektedir. Belâgatte önemli bir yere sahip olan temsilî anlatım ise, bir anlamı muhataba daha etkili bir şekilde aktarmak amacıyla verilen örneklerle desteklenir ve böylece konunun daha doğru anlaşılması sağlanır. Dolayısıyla Kur'ân'daki temsilî anlatımın, insanlara hidayet yolunu göstermek açısından büyük bir öneme sahip olduğu söylenebilir. Bu nedenle, söz konusu ekolün temsilî anlatım içeren âyetleri tefsir ederken ortaya koyduğu yorumların, insanlara hidayet yolunu açıklamada önemli katkılar sunduğu düşünülmektedir. İçtimaî tefsir müelliflerinin aklî yaklaşımlarıyla emsâlü'l-Kur'ân'a getirdikleri yorumların, diğer tefsirlerdeki yorumlardan farklılık arz ettiği görülmektedir. Bu bağlamda, söz konusu ekolün hidayet vurgusunun emsâlü'l-Kur'ân'da daha belirgin bir şekilde ortaya çıktığı ve böylece Kur'ân'daki hidayet mesajının doğrudan topluma iletilmesinin sağlandığı söylenebilir.