II. Meşrutiyet Dönemi'nde Erzurum'un Müslüman milletvekillerinin Meclis-i Mebusan'daki faaliyetleri

Meşrutiyet Hareketi, Osmanlıdan günümüze yalnızca parlamenter sistemin Anadolu topraklarında doğuşunun göstergesi değil, siyasal, hukuksal ve düşünsel hayatımızın da en önemli kaynaklarından biri olmuştur. 1908'de ikinci defa ilan edilen Meşrutiyet'in ortaya çıkışı, ülke yönetimine getirdiği yenilikleri, yeni oluşturulan kanun tasarıları, bu kanun tasarıları doğrultusunda yapılan uygulamalar, Erzurum İl'inin bu dönem içerisinde bulunduğu siyasi, sosyal, ekonomik ve idari özellikleri, Erzurum'un Müslüman Mebuslarının meclis içerisindeki faaliyetleri, müzakere edilen konular hakkında ki görüş ve uygulamaları, söz aldıkları birleşimlerin açıklamaları ve değerlendirmeleri genel olarak çalışmamızın çerçevesini çizmiştir. Meşrutiyet dönemlerinin genel yapısı ve faaliyetleri, İkinci Meşrutiyet Dönemi seçimleri ve meclisin genel özellikleri ile beraber yaptıkları faaliyetler, Erzurum'un sosyal, siyasal, idari özellikleri ve Erzurum mebuslarının meclis tutanaklarındaki konuşmaları ve bu konuşmaların değerlendirilmesi çalışmamızın esasını oluşturan üç ana konu olmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Meşruti İdari, Meclis-i Mebusan, İttihat ve Terakki Cemiyeti, Erzurum, Erzurum Mebusları.