Siyasi faaliyetler
105 theses under this subject heading
Cevat Abbas Gürer (Hayatı, askeri ve siyasi faaliyetleri)
Manastır Harp Okulu'ndan Teğmen rütbesiyle mezun olan Cevat Abbas Bey Balkan Savaşları'nda yer almış ve I. Dünya Savaşının başlamasının ardından Çanakkale Cephesi'nde Anafartalar'da daha önce tanışıklığı bulunan Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın yaveri olarak vazifelendirilmiştir. Anafartalar'dan sonra da Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın yaveri olarak görevini sürdürmüş ve önemli bir tarihi şahsiyetin yaptığı işlere refakat etmiştir. Çanakkale Cephesinden sonra Kafkasya Cephesinde 16. Kolordu Komutanlığı'nda görevlendirilen Gazi Mustafa Kemal Paşa'yla birlikte Diyarbakır, Bitlis, Muş gibi Doğu vilayetlerinde bulunmuş ve Gazi Mustafa Kemal Paşa'ya yaverlik vazifesini sürdürmüştür. Buradan sonra Suriye-Filistin Cephesinde kurulan Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı'nda vazifelendirilen komutanıyla birlikte Adana, Halep ve Şam dolaylarında bulunmuş burada birçok başarıya muvaffak olmuştur. Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı'nın kaldırılmasının ardından İstanbul'a dönerken Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın yanında bulunmuştur. İstanbul'da kurmuş olduğu temaslar sayesinde Gazi Mustafa Kemal Paşa ile birlikte Anadolu'ya geçmiş ve Milli mücadele meşalesini yakan mücahitlerden biri olmuştur. Gazi Mustafa Kemal Paşa ile birlikte askerlik vazifesinden istifa edip Mebussan Meclisine Bolu vilayetinden vekil seçilmiş ve Misak-ı Millînin kabul edilmesinde önemli bir rol oynamıştır. İstanbul'un işgale uğramasının ardından Ankara'da açılan TBMM'ye gelerek Bolu Mebusu olarak görevine devam etmiştir. TBMM adına Sofya'da diplomatlık yapmış ve aziz vatanın işgallerden temizlenmesi adına var gücüyle çalışmalar yapmıştır. Cumhuriyet'in kurucusu olan Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın yaverliği gibi ulu bir görevde bulunan Cevat Abbas Bey 4 Temmuz 1943 yılında hayata veda etmiştir.
II. TBMM Urfa milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri (1923-1927)
Osmanlı Devletinin ağır ve yorucu geçen Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra, imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması ile Anadolu toprakları, İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmiştir. Anadolu halkı, işgallere karşı yerel direnişlerde bulunmuştur. Bu dönemde, en büyük tepki ve topyekün bağımsızlık mücadelesini, Mustafa Kemal Paşa Anadolu'ya geçip milletle bütünleşerek verecektir. Milli Mücadele'nin hazırlık aşamaları çerçevesinde; Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongrelerini düzenleyen Mustafa Kemal Paşa, bağımsızlık fikrini ateşlemiştir. Düşmana karşı bir taraftan bağımsızlık savaşı başlatılırken, bir taraftan da milli birlik ve milli mücadele adına önemli adımlar atılmaya başlanmıştır. Bunlardan birisi de; Mebusan Meclisi'nin yeniden açılmasıdır. Ancak İtilaf Devletleri, 16 Mart 1920 tarihinde İstanbul'u işgal edecek ve Mebusan Meclisi'nin dağıtacaklardır. Osmanlı Mebusan Meclisi'nin dağılmasından sonra Mustafa Kemal Paşa Ankara'da yeni bir meclis kurmak için hemen harekete geçmiştir. 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara'da yeni bir meclis açılmıştır. Egemenliğin halka dayandırıldığı yeni açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi, milli kurtuluş mücadelesinin kazanılması ve yeni Türk Devleti'nin temellerinin atılması gibi iki onurlu ve önemli görevi başarıyla tamamlamıştır. Savaştan sonra, Birinci TBMM seçim kararı almış, 11 Ağustos 1923 tarihinde İkinci TBMM açılmıştır. II. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne Urfa'dan; Yahya Kemal Bey (BEYATLI), Ali Fuat Bey (BUCAK), Hüsrev Bey (GEREDE), Saffet Kemalettin Bey (YETKİN), Mehmet Refet Bey (TOPÇUOĞLU) ve Mehmet Refet Bey (ÜLGEN) isimlerinde altı milletvekili katılmıştır. II. TBMM, Cumhuriyeti ilan eden meclis olmuştur. Halifeliğin Kaldırılması, Medeni Kanun, 1924 Anayasası ve daha birçok önemli gelişme, 1923-1927 arasında faaliyet gösteren II. TBMM döneminde alınan önemli kararlardır. Bu çalışmanın amacı; yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin inşasında; Urfa Milletvekillerinin, üstlendikleri görevleri ele almaktır. II. TBMM Döneminde Kurtuluş Savaşını sona erdiren Lozan Barış Antlaşması imzalanmış, Cumhuriyet ilan edilmiş, Halifelik kaldırılmış, 1924 Anayasası'nın yürürlüğe konması gibi pek çok önemli gelişme yaşanmıştır. Ayrıca bir diğer amaç; Urfa Milletvekillerinin, Urfa şehrinin kalkınması, sorunlarının çözülmesi adına yürüttükleri faaliyetleri ortaya çıkarmaktır. Anahtar Sözcükler: TBMM, Urfa, Milletvekili, Mustafa Kemal Paşa, Milli Mücadele.
Kütahya milletvekilleri ve Millet Meclisi'ndeki faaliyetleri (1961-1980)
Bu çalışmada 1961-1980 yılları arası Parlamentoda yasama faaliyetinde bulunan Kütahya Milletvekillerinin Millet Meclisi çatısı altındaki çalışmaları incelenmiştir. Çalışma kapsamında Kütahya'nın kısa tarihçesi, Parlamenter Sistemin ortaya çıkışı, Türk Parlamenter Sistemi ve Meşrutiyetten itibaren uygulanan seçim sistemleri ele alınmıştır. I. Büyük Millet Meclisi'nin kuruluşundan 1980 yılına kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne seçilen Kütahya Milletvekillerinin özgeçmişleri aktarılmıştır. İki darbe arası 1961-1980 dönemi siyasi partilerin oy oranları, Kütahya'dan seçilen milletvekilleri ile bu milletvekillerinin demografik özellikleri, katıldıkları seçimler ve yasama faaliyetleri ortaya konulmuştur. 1961-1980 yılları arası beş dönem boyunca Meclise seçilen milletvekillerinin Meclis'teki yasama çalışmaları kronolojik olarak ve konu başlıkları şeklinde ele alınmıştır. Her dönem kendi içerisinde bütçe, sosyal-güvenlik, tarım, imar, belediyeler, madencilik ve Kütahya'nın meseleleri vb. sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Böylece Kütahya milletvekillerinin ülke ve seçim bölgelerine olan katkıları incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kütahya Milletvekilleri, Siyasi Faaliyetler, Yasama Organı Üyeleri, TBMM'de Kütahya Milletvekilleri, Millet Meclisi
I. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e Meclis-i Mebusan seçimlerinin değerlendirilmesi
Günümüz demokratik toplumlarında seçim sistemleri ve seçimlerin önemi tartışılmaz bir gerçektir. En temel anlamıyla halkın kendini yönetenleri belirlenmesi demek olan seçimler Türk demokrasi tarihinin önemli kilometre taşlarındandır. Öncelikle son yıllarda ülkemizin bir biri ardına yaşadığı seçimler ve konunun son dönemde hayli canlı ve güncel olması bizi coğrafyamızda ilk yapılan seçimlere yöneltmişti. Türk siyasal hayatına seçim, seçme ve seçilme kavramının girdiği ilk günler olan Tanzimat'tan Osmanlı Devleti'nin tarih sahnesinden çekilmesine kadarki dönemde yapılan seçimler çalışmamızın konusunu teşkil etmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde seçim, seçim sistemleri kavramı ve dünyada uygulanan seçim sistemleri kavramsal çerçevede açıklanmış, Çoğunluk sistemi, Orantılı (Nisbi) seçim sistemi ve Karma sistem hakkında açıklamalara yer verilmiştir. İkinci bölümde Osmanlı seçimlerin başlangıcı, meclis kültürü ele alınmıştır. Üçüncü bölümde I. Meşrutiyet öncesi Osmanlı Devleti'nin siyasi, fikri, ekonomik olarak genel durumu ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde Osmanlı I. Meşrutiyet ile başlayan seçimlerin Mondros Ateşkes Anlaşması sonrası yapılan son seçimlere kadar incelemesi yapılmıştır. Bu bağlamda 1877-1878 seçimleri, 1908 seçimleri, 1912 seçimleri, 1914 seçimleri, 1918 seçimleri genel hatlarıyla ele alınmıştır. Son bölümde ise genel bir değerlendirme ile çalışmamız sonuçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Seçimler, Demokrasi, Osmanlı, Meşrutiyet, İttihatçılar,
Elazığ milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri (1987-2002)
Bu çalışmada 1987 ve 2002 yılları arasında parlamentoda görev yapmış olan Elazığ milletvekilleri ele alınmıştır. Öncelikle Elazığ'ın tarihi ve coğrafi özellikleri ifade edilmiştir. Elazığ'ın 1987-2002 yılları arası sosyal, ekonomik ve siyasal durumu üzerinde durulmuştur. Tez çalışması TBMM'nin XVIII-XIX-XX-XXI dönemlerini kapsamaktadır. Bu dönemlerde görev yapan 13 milletvekilinin biyografileri ve meclis çalışmaları incelenmiştir. Çalışmada vekiller seçildikleri döneme göre kronolojik olarak sıralanmıştır. Vekillerin doğum tarihleri ve yerleri, aile durumu, yabancı dilleri, eğitim durumları, meslekleri gibi bilgilerde yer almaktadır. Milletvekillerinin şehir ve ülke sorunlarına olan ilgileri, ürettikleri çözümlere tezde yer verilmiştir. Vekillerin çalışmaları ve Elazığ halkının siyasi tercihlerinin neye göre şekillendiği yine halkın hangi siyasi partilere eğilim gösterdiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Milletvekillerinin ülke ve şehir genelinde herhangi bir değişime sebep olup olmadıkları tespit edilmiştir. Böylelikle milletvekillerinin ülke ve şehir kalkınmasındaki rolleri ortaya çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Elazığ, Milletvekili, Siyasi Faaliyet, Parlamento
Neriman Nerimanov'un siyasi faaliyetleri
Bu tezin amacı Türkiye'de faaliyeti pek bilinmeyen Azerbaycanlı ay dm Neriman Nerimanov'un bulunduğu ortam, edebi, sosyal, siyasi faaliyeti, yaşadığı dönem, mühim olayları anlatmak, yazdığı mektuplar yaptığı konuşmaları sunmanın ötesinde bir aydının siyasal faaliyetinin ne kadar çok boyutlu olduğunu ortaya koymaktır. Bu çalışmada Nerimanov'un yaşadığı ortam incelenerek, sosyalist eğilimli düşüncelerin gelişmesinin nedenleri olan halkının cehalet içinde ömür sürdüğü, bir çok milletlerden geride kaldığı, Rus çar sömürgeciliğinden kurtulma gibi düşünceler ele alınmıştır. Marksizm-Leninizm düşüncesini savunan N. Nerimanov'un siyasal faaliyetini daha yalandan tanımak için yaptığım bu çalışmada onun yurtsever sol kimliğinin ön plana çıktığım müşahede ettim. N. Nerimanov'un yaşamını kronolojik dönemlere ayırarak incelediğim bu çalışmada ilk önce eğitim yılları anlatılarak sosyal, edebi faaliyetleri değerlendirmeye çalıştım. Eğitimciden siyasetçiye geçiş dönemi açıklanarak, dünya görüşünü açıklamaya çalıştım. Bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti (1918-1920) devrildikten sonra Bolşeviklerle birlikte Baku' ye gelen N.Nerimanov iktidar kademelerinde ki çalışmalarına yer verdim, Azerbaycan'da komünizm ideolojisi altında bağımsızlığı uğrunda mücadelesini anlattım. Tezde N.Nerimanov'un iktidarda bulunan ve çoğunluğu gayri Müslim olan yöneticilerle anlaşamaması, vatanını sömürgecilikten kurtarmaya çalışırken milliyetçi adlandırılması ve Azerbaycan'dan uzaklaştırılarak Moskova'ya gönderilmesi gibi olayları inceleyip, değerlendirdim. m
IX. dönem TBMM Kastamonu milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri
14 Mayıs 1950 tarihinde yapılan seçimleri DP'nin kazanması sonucunda, CHP, iktidarı DP'ye devretmiştir. Anadolu'nun her yerinden halkın seçtiği milletvekillerinden meydana gelen Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde, Kastamonu da on milletvekili ile temsil edilmişti. Kastamonu'dan dokuz milletvekilliğini DP kazanırken, bir milletvekilliğini ise CHP kazanmıştı. 1950-1954 yılları arasında görev yapan IX. Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Kastamonu ili milletvekilleri; Galip Deniz, Ahmet Keskin, Sait Kanterel, Rıfat Taşkın, Fahri Keçecioğlu, Şükrü Kerimzade, Hayri Tosunoğlu, Hamdi Türe, Muzaffer Ali Mühto, Tahsin Coşkan idi. Ancak, Tahsin Coşkan'ın TBMM'de 14.02.1951 tarihli 43. birleşimde seçim tutanağı reddedildi. 16 Eylül 1951 tarihinde yapılan ara seçimlerde, Kastamonu'da Tahsin Coşkan (CHP) ile Ziya Termen (DP) arasındaki yapılan seçim yarışını Ziya Termen kazandı. Türkiye Büyük Millet Meclisi, geri kalmış bir toplumun kalkınmasını sağlamak için uğraşmıştır. Bu uğraş içerisinde, ülkenin birçok bölgesinden gelen milletvekillerinin ortaya koyduğu fedakârlık ve çabalara, Kastamonu ilini temsil eden milletvekilleri de ellerinden gelen katkıyı yapmışlardır. IX. Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yer alan Kastamonu milletvekilleri, Meclis'te çeşitli konular üzerine yaptıkları konuşmalarla, verdikleri kanun teklifleri ve önergelerle görüşlerini ortaya koymuşlardır. Ayrıca Kastamonu'nun kalkınması için bayındırlık alanında, sağlık alanında, sosyal alanda ve ekonomik alanda katkılar sağlamışlardır. Anahtar Kelimeler:Kastamonu, 1950 Seçimleri, Kastamonu Milletvekilleri, Biyografiler,Faaliyetler.
Suat Hayri Ürgüplü'nün hayatı ve siyasi faaliyetleri (1903-1981)
Bu tez çalışması Türk siyasetinde önemli bir isim olan Suat Hayri Ürgüplü'nün yaşam öyküsü ile siyasi faaliyetlerini incelemektedir. 1903 yılında Mustafa Hayri Efendi'nin oğlu olarak Şam'da dünyaya gelen Ürgüplü, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdikten sonra çeşitli görevlerde bulunmuş ve 26 Mart 1939'da yapılan seçimlerde Kayseri Milletvekili olarak seçilmiştir. 1942 yılında CHP İstanbul Parti Başkanlığı'na getirilen Ürgüplü, 1943 yılında II. Saraçoğlu Hükümeti'nde Gümrük ve Tekel Bakanlığı vazifesini üstlenmiştir. 1946 yılına gelindiğinde adı bazı yolsuzluk iddialarına karışmış, Meclis soruşturmasının ardından Yüce Divan'a verilmiştir. 5 Ekim 1948 tarihine yapılan duruşmada beraat etmiştir. 1950 seçimlerinde DP listesinden Bağımsız Kayseri Milletvekili olarak seçilmiştir. 1952 yılında Büyükelçilik vazifesine atanan Suat Hayri Ürgüplü, 27 Mayıs 1960 Askeri Darbesi'ne kadar bu görevde kalmıştır. Daha sonra oluşturulan Cumhuriyet Senatosu'nda AP listesinden Bağımsız Kayseri Senatörü olarak yer almış ve Senato'nun ilk başkanı olarak seçilmiştir. 16 Şubat 1965 tarihinde 28. hükümetin çekilmesi ile Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tarafından hükümeti kurmakla görevlendirilmiş ve 10 Ekim 1965 seçimlerine kadar Başbakanlık yapmıştır. 1966 yılında Cumhurbaşkanlığı kontenjanından senatörlüğüne devam eden Ürgüplü, 1972 yılına gelindiğinde tekrar hükümeti kurmakla vazifelendirilmiştir. Hazırladığı kabine listesinin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından reddedilmesi ile görevini tamamlayamamıştır. Senatörlüğü 13 Haziran 1972'de sona eren Ürgüplü 26 Aralık 1981'de İstanbul'da vefat etmiştir.
IX. dönem Mardin Milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri
14 Mayıs 1950 seçimleri, Türkiye'de CHP'nin 27 yıllık iktidarının son bulduğu bir seçim olmuştur. Uzun bir süre iktidar olan Cumhuriyet Halk Partisi, 14 Mayıs 1950 seçim sonucuna göre iktidarı Demokrat Partiye devretmiştir. Bu seçimden sonra oluşan IX. Dönem (1950-1954) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Mardin 7 milletvekili ile temsil edilmiştir. Mardin'den üç milletvekilliğini CHP, üç milletvekilliğini DP, bir milletvekilliğini de bağımsız aday kazanmıştır. 1950-1954 yılları arasında görev yapan IX. Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Mardin milletvekilleri; Abdurrahman Bayar, Abdulkadir Kalav, Cevdet Öztürk, Kemal Türkoğlu, Ali Rıza Erten, Mehmet Kamil Boran ve Aziz Uras'tır. Adı geçen milletvekilleri, Meclis'te çeşitli konular üzerine yaptıkları konuşmalarla, verdikleri kanun teklifleri ve önergelerle görüşlerini ortaya koymuşlardır. Ayrıca içinde yer aldıkları çeşitli komisyonlar ve katıldıkları inceleme heyetleri olmuştur. Bunların dışında Mardin'in kalkınması için bayındırlık, sağlık, sosyal ve ekonomik birçok alanda katkılar sağlamışlardır.
IX. dönem İstanbul milletvekillerinin TBMM'deki siyasi faaliyetleri
Türk siyasi hayatındaki önemli olayların başında, Demokrat Partinin kuruluşu ve 1946 ile 14 Mayıs 1950 seçimleri gelmektedir. IX. Dönemde parlamentoda siyasi faaliyet gösterecek olan milletvekilleri 1950 seçimleri ile belirlenmiştir. TCF ve SCF ile başlayan çok partili siyasal hayat denemesinin 1946 ve 1950 seçimleriyle birlikte istenilen demokratik koşullarda sürdürüldüğü karşılaştırmalı olarak görülmektedir. Bu seçimlerin sonucunda 27 senelik CHP iktidarının ardından DP muhalefetteki konumunu iktidar tahtına yükseltmiştir. IX. Dönem İstanbul milletvekilleri, DP listesinden en çok adayın çıkarıldığı ve seçimin kazanıldığı bölgede yer almaktadırlar. Oldukça seçkin isimlerden oluşan IX. Dönem İstanbul milletvekillerinin içerisinde dönemin Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes yer almaktadırlar. Fuad Köprülü'nün de DP kurucularından olmasının yanı sıra bu bölgeden seçimi kazandığı görülmektedir. TBMM'de önemli konular üzerinde siyasi faaliyet gösterilmiş olan 1950-1954 dönemi, ekonomi, sağlık, maliye ve çeşitli alanlarda çalışmaların yeni iktidar partisi ile birlikte farklı bir boyut kazandığı bir süreç olmuştur. Türkiye'nin içinde bulunduğu siyasi ve mali gelişmeler milletvekillerinin TBMM'ye sundukları kanun teklifleri ve takrirler vasıtasıyla görüşülmüş ve çözüme kavuşturulmuştur.
Bir demokrasi ve özgürlük savaşçısı: Sadık Aldoğan
1945 yılında dünya siyasetinde değişimler yaşanırken Türkiye'de bu değişimlerin etkisi altında kalmıştır. Yaşanan değişimlerin etkisiyle çok partili siyasi hayata geçen Türkiye'nin siyasi seyri de değişime uğramış, Demokrat Parti adında yeni bir parti kurulmuştur. O dönemde iktidar partisi olan CHP'ye karşı olanlar Demokrat Parti'ye katılmışlardır. Sadık Aldoğan, askerlik mesleğinden ayrıldıktan sonra DP saflarında siyasete katılan kişilerdendir. Milli Mücadele döneminde yapılan savaşlarda başarılar göstermiş olan Aldoğan, siyasi hayatta da kendisinden söz ettirmiştir. Bu çalışmanın amacı; Türkiye'nin kuruluş aşamasında yaşanan sıkıntılara tanıklık etmiş, Türkiye'nin bağımsızlığı adına verilen savaşlarda görevler alarak mücadele vermiş ve daha sonra mücadelesini siyasete taşımış olan General Sadık Aldoğan'ın, demokrasi ve özgürlük uğruna harcadığı çabaları ortaya koymaktır. Bu çalışmayla Aldoğan'ın, askeri hayattaki hizmetleri, söylemleri ve Türk siyasal hayatına katkıları genel çerçevede analiz edilmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda o dönemde görülen siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik olaylar hakkında bilgi edinmemize olanak sağlamıştır.
Türkiye'de din ve siyaset ekseninde bir parti incelemesi: Milli Nizam Partisi
Bu çalışmada ''Türkiye'de Din ve Siyaset Ekseninde Bir Parti İncelemesi: Milli Nizam Partisi'' konusu incelenmekle birlikte; Dini hareketlerin siyaset üzerindeki etkisinin incelenmesinde Milli Nizam Partisi'nin rolü nedir? Sorusuna da yanıt aranmaktadır. Çağdaşlaşma sürecinde siyasi arenada dindar kesime yaşam hakkı tanımayı olumlu görmeyen politik rejim, MNP ile birlikte değişim göstermek mecburiyetinde kalmış; din kavramı ve dini temel alan ifadeler, politikanın ve kamunun dünyasında varlığını göstermeye başlamıştır. Türkiye'de Din ve Siyaset Ekseninde Bir Parti İncelemesi: Milli Nizam Partisi isimli çalışmada öncelikle; din olgusu tanımlanarak, dinin insanlar ve siyaset üzerindeki etkisinden, Türkiye'deki dini çalışmalardan bahsedilerek; dini hareketlerin siyasete olan etkisini açıklamak bağlamında Nakşibendilik ve Millî Görüş Hareketi irdelenmektedir. Millî Görüş Hareketi'nin faaliyetlerinden, söylemlerinden, ideolojilerinden bahsedilerek; çalışmamın da asıl konusunu oluşturan Milli Nizam Partisi'nin kuruluşu, ideolojisi ve faaliyetleri açıklanmaktadır. Bu çalışmayı Ramazan Akkır'ın ''Türkiye'de Din ile Siyaset İlişkisi Bağlamında Milli Nizam Partisi (2020)'' adlı çalışmasından ayıran fark ise konunun dini hareketler boyutuyla ele alınmasıdır. Partinin, dini hareketlerin siyaset üzerindeki etkisinin incelenmesine nasıl tesir ettiği ve bu bağlamda ne tür bir rol oynadığı açıklanmaktadır. Bu çalışmanın temel yaklaşımı; idealist (yorumsamacı) sosyal bilim paradigmasıdır. Çalışmada din ve siyaset ilişkileri yönünden kim, ne, ne zaman, nerede ve nasıl soruları yardımıyla Milli Nizam Partisi'nin bazı belli nitelikleri ortaya koyulacağından araştırmanın amacı bakımından tanımlayıcı (descriptive) araştırma modeli benimsenmiştir. Çalışmada, ikincil veri kaynağı tercih edilmek ile birlikte bunun sebebi; ikincil verilerin büyük bir kısmının geçerlilik ve güvenilirliklerinin önceden tespit edilerek kabul görmüş olmasıdır. Bunun yanı sıra zaman ve emek kaybı da önlenmektedir. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz yöntemine başvurulmuştur. Son olarak bu çalışma kişisel görüş, kanaat ve ön yargıların araştırmayı etkilememesine ve araştırma ve yazma etiği ilke ve kurallarına riayet edilmesine özel bir önem gösterilerek yürütülmüştür. Anahtar Kelimeler: Din, Politika, Nakşibendiyye Tarikatı, Millî Görüş Hareketi, Milli Nizam Partisi
Kâzım Karabekir'in Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasındaki faaliyetleri
Son dönem Osmanlı Devleti'nin önemli subaylarından biri ve Milli Mücadele'nin de en büyük kahramanlarından olan Kâzım Karabekir, 1882 yılında İstanbul'da doğmuştur. 1900 yılında Kuleli Askeri Lisesi'nden mezun olduktan sonra 1903 yılında Erkan-ı Harp Mektebi'ne, başlamıştır. 1905 yılında sınıf birincisi olarak Harp Akademisi'ni bitirmiş, askerlik hayatına 1906 yılında Manastır'da önyüzbaşı olarak görevine başlamıştır. Aynı dönemde İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne üye olmuş, siyasal yaşamı da böylece başlamıştır. İttihat ve Terakki Cemiyet'inde önemli görevler üstlenen Karabekir, aynı başarısını askerlik yaşamında da sürdürmüş, Birinci Dünya Savaşı'nda da birçok başarı elde etmiştir. Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından sonra ülkenin kurtuluşu için çözümler aramıştır. Mustafa Kemal önderliğindeki Kurtuluş Savaşı'na önemli katkıları olmuş, ancak zaferden sonra gerçekleşen inkılâplarda gerek kendi görüşünün alınmaması, gerekse de bazı inkılâplara düşünsel anlamda karşı çıkması Atatürk ile arasının açılmasına neden olmuştur. 17 Kasım 1924 yılında Atatürk'e ve hükümete muhalif olarak kurulan, Cumhuriyet tarihinin ilk teşkilatlı muhalefeti Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın liderliğini yapmıştır. 3 Haziran 1925 yılında Takrir-i Sükûn Kanunu ile kapatılan partinin teşkilatında yeteri kadar etkin rol oynamasa da meclis oturumlarında, basında ve parti müzakerelerinde aktif rol oynamıştır. Partisi adına mecliste en çok söz alan ikinci milletvekili olmuş, eğitim, ekonomi ve askeri alanlarda fikirlerini birçok kez dile getirmiştir. Basın organlarında birçok yerde partisini tanıtmış ve savunmuş, ülkenin geleceği için fikirlerinin açıklamaktan çekinmemiştir. Takrir-i Sükûn Kanunu ile partisinin kapatılmasını sert bir şekilde eleştirmiş, bunu tarihi bir hata olarak görmüş ve partisinin kapatılma gerekçesini de çoğunluğu sağlama korkusu olarak gördüğünü ifade etmiştir. Partisinin kapatılması siyasal yaşamına engel olmamış, milletvekilliği ise devam etmiştir. Mecliste eski TCF'li arkadaşları ile muhalefetine devam eden Karabekir'in siyasal yaşamı İzmir Suikast Girişimi ve İstiklal Mahkemelerinde yargılanmasıyla son bulmuştur. 1938 yılında Atatürk'ün ölümüne kadar siyaset sahnesinden uzak kalan Karabekir, 1939 yılında İstanbul'dan milletvekili olmuş ve 1946-1948 yılları arasında da Meclis Başkanlığı görevini yürütmüştür. Anahtar Kelimeler: Kâzım Karabekir, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, TBMM, Milli Mücadele.
22. Dönem Gaziantep milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri (2002-2007)
Bu tez çalışması 22. Dönem Gaziantep Milletvekillerinin 2002 ile 2007 yılları arası Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapmış oldukları siyasi faaliyetleri içermekte ve bunlarla ilgili değerlendirmelerde bulunulmaktadır. 22. Dönem Gaziantep Milletvekillerinin sosyal durumu, ekonomik yapısı, almış olduğu eğitimler, yaşları, meclisteki yasama faaliyetlerine katılımları, bulundukları siyasi partinin yapısı, tutumu üzerinde durmayı amaçlamıştır. Tez çalışması hazırlanırken 2002-2007 yılları arası 22. dönem yasama yılına ait Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin arşivinde bulunan ve 22. Dönem Gaziantep Milletvekillerini içeren, Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanak Dergileri incelenmiştir. Bu dönem milletvekillerinin kişisel bilgilerinin çerçevesinde biyografileri araştırılmıştır. Meclis tutanaklarından milletvekillerinin yasama çalışmaları ile ilgili kayıtlar tespit edilmiş ve bölgenin tarihsel gelişimi, coğrafi, sosyal, ekonomik ve kültürel durumu hakkında çeşitli bilgiler verilmiştir. Bu çalışma Gaziantep ili ile sınırlandırılmış, Gaziantep'in 2002-2007 yılları arası 22. dönemindeki durumu ve 22. Dönem Gaziantep Milletvekillerinin faaliyetleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.
XXIII. dönem Gaziantep milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri (2007-2011)
Bu çalışmada, XXIII. dönemde (2007-2011) seçilen ve mecliste yer alan Gaziantep Milletvekilleri ve milletvekillerinin meclisteki siyasi faaliyetleri ele alınmıştır. Ayrıca, siyaset kavramı üzerine kavramsal çerçeve oluşturularak, parlamenter sistemin geçmişi, 2007-2011 döneminde Türkiye, Gaziantep'in tarihçesi ve coğrafi konumu, 2007-2011 yılları arasında Gaziantep'in sosyal, kültürel ve ekonomik özelliklerinden bahsedilmiştir. 2007-2011 yılları arasında mecliste görev alan Gaziantep milletvekillerinin biyografileri, sosyal, kültürel ve ekonomik profilleri incelenmiştir. XXIII. Dönem Gaziantep Milletvekillerinin, doğum yerleri ve bölge ile olan ilişkileri, doğum tarihleri, yaş ve cinsiyet durumları, medeni durum ve çocuk sayıları, eğitim durumları ve bildikleri yabancı diller, mesleki durumları ve görevleri, seçildiği tarihler ve dönemleri, yeniden seçilebilme durumları, milletvekillerinden bakan olan kişiler belirlenmiş ve ayrı ayrı tablolar halinde verilerek açıklanmıştır. 2007-2011 yılları arasında mecliste görev alan Gaziantep Milletvekillerinin, Türkiye Büyük Millet Meclisinde dört yasama yılı içerisinde yapmış olduğu önemli konuşmalar, verdiği kanun teklifleri, soru önergesi, genel görüşme önergesi, meclis soruşturma önergesi, meclis araştırma önergesi ve gensoru önergelerine tez de yer verilmiştir. Bağımsızlık, birlik ve beraberlik değerlerine sahip çıkan, XXIII. Dönemde TBMM'de yer alan Gaziantep Milletvekillerini anlamak, anlatmak ve milletvekillerinin Gaziantep'e katkılarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Milletvekillerinin biyografileri, TBMM albümlerinden, TBMM yayınlarından, yüksek lisans tezlerinden ve milletvekillerinin mazbatalarından hazırlanmıştır. Milletvekillerinin sözleri ve faaliyetleri; TBMM tutanak dergilerinden, TBMM'nin resmi web sayfasından ve gazetelerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Tez çalışması, XXIII. dönemde (2007-2011) seçilen ve mecliste görev alan on Gaziantep Milletvekilini ve milletvekillerinin yasama faaliyetlerini kapsamaktadır.
Mardin milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri (2002-2015)
Bu çalışmanın konusunu 2002-2015 yılları arasında Mardin Milletvekilleri ve siyasi faaliyetleri oluşturmaktadır. Öncelikle çalışmanın kavramsal çerçevesi, Mardin'in tarihi, coğrafi konumu, nüfusu, idari ve siyasi durumu hakkında bilgiler verilerilmiştir. Çalışmada araştırılan yirmi milletvekilinin biyografisi verilmiş, ayrıca geçmişten günümüze milletvekillerinin biyografilerine de kısaca yer verilmiştir. 2002-2015 yılları arasında Mardin milletvekillerinin meclisteki konuşmaları ve faaliyetleri araştırılmıştır. Dört yasama dönemini kapsayan on üç yıllık parlamento çalışmalarının Mardin'e yansımaları araştırılarak çalışmaya aktarılmıştır. Böylece araştırmacıların bu bilgilerden faydalanması amaçlanmıştır. Çalışmada temel kaynak olarak TBMM Arşivi, Tutanak Dergisi ve bir çok literatürden faydalanılmıştır. Milletvekillerinin bir çoğu ile birebir görüşme imkanı sağlanmış, biyografileri verdikleri bilgilere göre aktarılmıştır. Bu çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde: Kavramsal çerçeve, siyasetin tanımı ve siyasal sistem anlatılmış, Türkiye'de parlamenter sistem I. ve II. Meşrutiyet dönemleri ve Cumhuriyet dönemi anlatılmıştır. Akabinde, 2002-2015 yılları arasında Türkiye anlatılmıştır. Mardin ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. 1920-2002 yıllarında görev alan milletvekillerinin biyografileri kısaca özetlenmiştir. 2002-2015 yılları arasında çalışmanın özünü oluşturan dört dönem boyunca görev almış yirmi milletvekilinin biyografilerine kapsamlı olarak yer verilmiş, yerellik oranları tablo ile desteklenmiştir. İkinci bölümde: çalışılan yirmi milletvekilinin mali, ekonomik, sosyal, kültürel, siyasi, hukuki, askeri, eğitim ve sağlık alanlarında mecliste yaptıkları konuşmalar tespit edilmiş, konuşmaları tek tek analiz edilerek aktarılmıştır. Üçüncü bölümde: 2002-2015 yılları arasında görev almış Mardin milletvekillerinin meclisteki faaliyetleri ele alınmış olup mecliste verdikleri önem arz eden kanun teklifleri ve önergelere yer verilmiştir. Sonuç olarak çalışmamızda, emekli ve titiz bir araştırma sonucunda Mardin Milletvekilleri'nin Meclisteki faaliyetleri ortaya konularak araştırmacıların istifadesine sunulmuştur.
Elazığ mebusu Hüseyin Gökçelik (1876-1933)
Tarihi geçmişi 4000 yıllık olan Harput, yeni bir yerleşim merkezi olan Elazığ'ın merkezi konumundadır. Bu bölgeye ilk yerleşenlerin Hurriler olduğu tarihi kaynaklarda belirtilmektedir. M.Ö. 9.yy da Urartular' ın Elazığ tarihindeki izlerini tarihî Harput Kalesi'nden görebilmekteyiz. 1071 Malazgirt Zaferi'nden sonra bu bölgede Artuklular, Anadolu Selçukluları, İlhanlılar, Dulkadiroğulları ve Akkoyunlular hüküm sürmüşlerdir. 1507'de Safeviler'in eline geçen Harput 1514 Çaldıran Muharebesi'nden sonra Osmanlı Devleti'nin eline geçmiştir. 19.yy. sonlarına kadar kültür, bayındırlık gibi konularda yurdun en gözde şehirlerinden biri olarak varlığını sürdüren Harput, değişen toplum yapısına ve şehircilik hayatına uyarak o zamanki adı Agavat olan ovaya doğru yerleşilmeye başlamıştır. Osmanlı Devleti geç kaldığı demokrasi hareketlerine XIX. ve XX. yy. da yoğunlaşmaya başlamıştır. Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı, I. Meşrutiyet ve II. Meşrutiyet ile birlikte kısmen de olsa demokratikleşme yolunda önemli adımlar atılmıştır. 1908'de yapılan seçimler neticesinde farklı unsurların meclise girmesine zemin hazırlanmış ve siyasî partiler kurulmaya başlanmıştır. I. Dünya Savaşı'ndan sonra Millî Mücadele döneminde Mustafa Kemal ile birlikte hareket eden Hüseyin Bey 1920 tarihinde TBMM'nin açılmasıyla Elazığ Mebusu olarak meclise girer ve dört dönem mecliste görev alır. Bu dönemde ülkenin siyasî, hukuki, ekonomik, askeri, yönetim, tarım ve eğitim alanlarında birçok konuşması ve önergesi bulunmaktadır. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyetinin önemli kararlarına imzasını atmış; şehrinin ve ülkenin menfaatlerini gözeten bir politika izlemiştir. Beş çocuk babası olan Hüseyin Bey 1933'de vefat etmiş. Ailesinin bir kısmı Yıldızhan bir kısmı Gökçelik bir kısmı da Hanağası soyadını almıştır. Mezarı Elazığ - Hankendi Bucağı Bölüklü köyünde bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Harput, I. TBMM, Hüseyin Bey (GÖKÇELİK)
Demokrat Parti Döneminde DP'li Manisa milletvekilleri ve meclis faaliyetleri (1950-1960)
Bu tez, Demokrat Parti IX. X. ve XI. Dönemlerinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görev alan Manisa milletvekillerinin özgeçmişleri ve meclisteki siyasi faaliyetlerini içermektedir. Tez çalışması, giriş, üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Tezin giriş kısmında 1946 yılından 1950 yılına kadar olan çok partili hayata geçiş süreci ele alınmıştır. Demokrat Partinin nasıl bir ortamda ortaya çıktığı, Cumhuriyet Halk Partisi ile yaşadığı görüş ayrılıklarına yer verilmiştir. Tezin birinci bölümünde, Demokrat Parti Manisa milletvekillerinin IX. Dönem meclis faaliyetlerine yer verilmiş, meclisteki konuşmaları, kanun teklifleri ve soruları ele alınmıştır. Bu faaliyetlerden yola çıkarak Manisa ve ülke yönetimiyle ilgili çıkarımlarda bulunulmuştur. Tezin ikinci bölümünde, X. Dönem meclis faaliyetlerine yer verilmiş, meclisteki konuşmaları, kanun teklifleri ve soruları incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde, XI. Dönem meclis faaliyetlerine yer verilmiş, meclisteki konuşmaları, kanun teklifleri ve sorularından yola çıkarak Manisa'ya ve ülkeye olan hizmetleri değerlendirilmiştir. Tezin sonuç bölümünde, Manisa milletvekillerinin faaliyetleri değerlendirilmiş, iktidar muhalefet ilişkileri göz önünde bulundurularak Demokrat Parti yönetimi hakkında genel çıkarımda bulunulmuştur. Demokrat Partinin muhalefetten iktidara gelişi, iktidardan askeri darbeyle indirilişi süreci incelenmiş, bu sürece sebep olan durumlar ortaya konmuştur.
Ethem Menderes yaşamı ve siyasi faaliyetleri
Ethem Menderes Türk siyasi yaşamının en çalkantılı yıllarında önemli vazifelerde bulunmuş kilit isimlerden biri olmuştur. Ethem Menderes'in yaşamı ile ilgili araştırma yaparken, hakkında edindiğim bilgiler sayesinde bir döneme farklı açıdan bakma imkânına sahip oldum. Adnan Menderes'e olan yakınlığı, Ethem Menderes'in yaşamını araştırma konusunda en ilgi çekici yanlardan biri olmuştur. Ethem Menderes ve Adnan Menderes'in yakınlıkları, Aydın'ın siyasi ve sosyo-ekonomik hayatındaki yeri, Aydın ilinde 15 yıl bilfiil CHP Belediye Başkanlığı, Parti İl Başkanlığı şeklindedir. Ethem Menderes Aydın'nın şekillenmesinde önemli bir yer edinmiş, aynı zamanda Adnan Menderes'in de içinde bulunduğu muhalif grubun kurduğu DP'nin 1946'dan itibaren Aydın örgütlenmesini sağlayan kişi olmuştur. 4 Mayıs 1950'de DP'nin iktidara gelmesi ile Ethem Menderes içinde daha radikal değişiklikler yaşandığı bir dönem olmuştur. 1950 yılında parlamentoya girmiş, ilk olarak 1952 yılında İçişleri Bakanlığı yapmış daha sonra Milli Savunma Bakanlığı, Bayındırlık Bakanlığı yapmış, farklı dönemlerde tekrar bu bakanlıklara getirilmiştir. Özellikle ülke gündemi için zor dönemlerde kritik görevlere getirilmiştir. Ethem Menderes'in siyasi arenada daha çok akılda kalması 1960 askeri darbesinde Milli Savunma Bakanı olması ile olmuştur. Milli Savunma Bakanlığı sırasında ülkede ve ordu içerisinde yaşanan gerginliklerin sonucunda Ethem Menderes hakkında bazı spekülasyonlar ortaya çıkmasına neden olmuştur. 27 Mayıs darbesinden sonra Yassıada'da yargılanmış hatıra defteri pek çok davada sanıklar hakkındaki iddianamelerde yer almıştır. Bu durum DP'lilerin pek çoğunun kendisine karşı tutumunu değiştirmiştir. Yargılamalar sonucunda on yıl ceza almış, 1964 yılında cumhurbaşkanlığının af kararı ile cezası son bulmuştur. Hayatının bundan sonrası için hakkında daha fazla bilgiye rastlayamıyoruz. Pek çok DP'li gibi o da bir çeşit inziva hayatı yaşamış olduğunu görüyoruz. Siyasi tarihimizin aktörlerinden biri olan Ethem Menderes'in hayatını ve siyasi faaliyetlerini tarafsız bir şekilde değerlendirmeye çalıştım. Yaptığım bu çalışmanın tarihimizin bir bölümüne az da olsa ışık tutabilmiş olması oldukça önemlidir.
A study of Raqqa tribes in Syria social, political and economic profiles
This study starts from the premise that a clan or tribe is a political phenomenon first and foremost. Of course, the clan is a social entity it was formed within the social life of human beings and to achieve social needs. It could also be an economic entity or a security institution whose tribal men exchange services and benefits and protect each other in the face of all forms of external danger; The clan is often an ethnic entity as well, because it is based on blood kinship or lineage in origin. Kinship here may be real, or it may be hypothetical, which tribesmen imagine in response to a specific situation. This research aims, through its six chapters, to clarify the tribal structure in the province of Raqqa and explain the basic concepts and differences between tribe and clan, as well as other terms that are often used in their incorrect locations. This research also aims to discuss social changes and tribal customs and traditions that have developed over time, in addition to researching the policies of states, governments and authorities that have successively controlled the province of Raqqa. And exploring the implications and results of these policies on the relationship that linked the state and the tribe since before the collapse of the Ottoman Empire and passing through all the authorities and governments that ruled this region up to the 2011 Syrian uprising, which is still going on to this day, and discussing their very large effects on the structure of the tribe and the relationship of tribe members between them and the relationship with them. Other tribes and the relationship of the tribal community as a whole with the authority and the state.
Memlûk Sultanı Nasır Muhammed b. Kalavun'un siyasi faaliyetleri (684-741/1285-1341)
en-Nasır Muhammed b. Kalavun el-Melikü'n-Nâsır ünvanıyla Memlûk Türk Devleti'nde üç kez 693-694 (1293-1294), 698-708 (1299-1309), 709-741 (1310-1341) yılları arasında tahta oturur. Dokuz yaşında oturduğu tahtın asıl sahibi saltanat nâibi Zeyneddin Ketboğa ile vezir Alemüddin eş-Şücai'dir. Bir yıl geçmeden Ketboğa genç sultanı ve annesini kalenin bir odasında göz hapsine alırken kendisi el-Melikü'l-ˊȂdil ünvanıyla tahta oturur. el-Eşref Halil suikastına karışmış olan Hüsameddin Lâçîn'i de saltanat nâibi olarak atar. Ketboğa'nın iki yıl süren kısa saltanatı sonrası Hüsameddin Lâçîn Ketboğa'yı tahttan uzaklaştırıp el-Melikü'l-Mansûr ünvanıyla sultan olur ve Nasır Muhammed'i de Kerek'e gönderir. el-Eşref Halil'in memlûkleri 698/1298 yılında Lâçîn kalede akşam namazı kılarken Burci memlûkleriyle beraber düzenledikleri bir suikast ile Lâçîn'i öldürürler ve Nasır Muhammed'i ikinci kez tahta oturturlar. Yeni yönetim bu kez saltanat nâibi Seyfeddin Sâlâr ile üstâdâr Baybars el-Çaşnigîr arasında gidip gelir. Her ikisinin önderliğinde Bahri ve Burcî memlûkler arasında mücadele başlar. Giderek kızışan rekabetin yanında baskı altındaki en-Nasır Muhammed çareyi Kerek'e 708 (1308) yılında kaçmakta bulur. Üstâdâr Baybars el-Çaşnigîr aynı yıl (708/1309) el-Melikü'l-Muzaffer unvanıyla sultan olurken Sâlâr da saltanat nâibliğinde devam eder. en-Nasır Muhammed tahta tekrar dönmek için hazırlıklara başlar. Suriye'deki Halep, Hama, Kudüs ve Safed nâiblerinin ve Kerek'teki bedevi Arapların desteği ile 709 (1309) yılında, yirmi beş yaşlarında üçüncü kez son olarak tahta oturur. en-Nasır Muhammed'in üçüncü kez tahta oturmasıyla yeni bir dönem başlar. Öncelikle kendisini baskı altında tutan Baybars ve Sâlâr'ı idam ettirir. İdarede söz sahibi kıdemli emirlerin yerlerini emirliğe yükselttiği kendi memlûkleriyle kısa sürede doldurur. Sultan kendisine sadık adamlarıyla son dönemini istikrarlı bir şekilde yönetmeyi başarır. en-Nasır Muhammed otuz iki yıl süren üçüncü saltanat dönemi boyunca güçlü ve otokrat bir sultan olarak öne çıkar. Bu dönem Mısır kültür ve medeniyet tarihinin zirvesi ayrıca devletin ulaştığı en üst nokta olarak kabul edilir. Bu dönem savaşlardan çok barışın konuşulduğu uzun süredir ilk kez istikrarın hakim olduğu bir dönemdir. Çalışmamızın amacı da en-Nasır Muhammed b. Kalavun'un otuz iki yıl süren üçüncü saltanat döneminde tesis ettiği devlet yapısını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Politik bölünmüşlüğün kamu maliyesi açısından değerlendirilmesi
Hükümet faaliyetlerinin finansmanı için gerekli olan enstrümanların seçimi, maliye politikası kapsamının oluşturulması, makroekonomik denge tesisi ile sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması politik aktörler tarafından gerçekleştirilir. 1970'li yıllarda meydana gelen krizler nedeniyle hükümetler tarafından yapılan vergi ve harcama politikalarının bir optimizasyon ve istikrar amacı güdüp gütmediği tartışma konusu olmuştur. Bu durum, maliye politikasının oluşturulmasında ve uygulanmasında politik bölünmüşlüğün önemini vurgulayan çalışmalara yol açmıştır. Bu çalışma, 22 OECD ülkesine ve 1995-2014 dönemine ait veriler yardımıyla oluşturulan panel veri analiz yöntemi ile politik bölünmüşlüğün kamu maliyesi üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Politik bölünmüşlük temel olarak sayısal bölünmüşlük, ideolojik bölünmüşlük, kurumsal-yöntemsel bölünmüşlük ve zaman açısından bölünmüşlük şeklinde incelenmiştir. Çalışma, politik bölünmüşlüğün bütçe dengesi üzerinde negatif bir baskı oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Panel veri analizi yöntemi ile elde edilen ampirik bulgular incelendiğinde, iki veya fazla partiden oluşan koalisyon hükümetlerinin, azınlık hükümetlerinin ve geçici hükümetlerin, tek parti hükümetlerine göre kamu gelirlerinin tahsisi konusunda daha başarısız olduğu ve söz konusu hükümetlerin kamu harcamalarını arttırma eğilimi gösterdiği görülmektedir. . Kabinedeki bakan sayısında meydana gelen artışların kamu gelirleri üzerinde nispeten de olsa bir azalışa ve kamu harcamaları üzerinde bir artışa neden olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca, bakan sayısının artması, bakanların taleplerinin koordine edilmesini zorlaştırdığı ve bu durumun bütçe üzerinde olumsuz etkiler yarattığı sonucuna varılabilir. Çalışma, merkez görüşlü partilerin çoğunlukta olduğu bir hükümetin, sol ve sağ görüşlü hükümetlere nazaran kamu maliyesi açısından daha disiplinli olduğunu ortaya koymuştur. Son olarak, çalışmada, erken seçim, başbakanın istifası, askeri darbe veya hükümet içinde yaşanan anlaşmazlıklardan dolayı hükümet sürelerinde yaşanan kesintilerin bütçe açıklarını arttırdığı gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kamu Maliyesi, Politik Bölünmüşlük, Bütçe Açıkları, Kamu Tercihi Teorisi, Panel Veri Analizi.
I. ve II. Dönem TBMM'nde Kâzım Karabekir ve faaliyetleri
Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinin önemli subaylarından biri olan ve Milli Mücadele'de de büyük kahramanlıklar gösteren Kâzım Karabekir, 11 Ağustos 1882'de İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Kuleli Askeri Lisesi'nden 1900 yılında mezun olduktan sonra Harp Okulunu 1902 yılında birincilikle bitirerek teğmen olmuştur. Harp Akademisini de birincilikle bitirerek 5 Kasım 1905'te kurmay yüzbaşı rütbesiyle mezun olmuştur. 1906 yılında Manastır'da önyüzbaşı olarak askerlik hayatına başlamıştır. Siyasal yaşamı da İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne üye olmasıyla başlamıştır. Bu alanda önemli görevler üstlenen Kâzım Karabekir, aynı başarısını askerlik hayatında da devam ettirmiş, Birinci Dünya Savaşı'nda da birçok başarı elde etmiştir. Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasıyla ülkenin kurtuluşu için çözümler aramış, Kurtuluş Savaşı'nda özellikle Doğu Cephesi'nde büyük başarılar elde etmiştir. 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasını destekleyerek katkıda bulunmuş ve bu Meclis'te Edirne Milletvekili olarak göreve başlamıştır. Aynı zamanda savaşın devam etmesi ve Doğu Cephesi Komutanı olarak görev yapması sebebiyle I. Meclis'i uzaktan takip etmiş, fakat birçok önemli hususta fikrini beyan ederek yönlendirmelerde bulunmuştur. Olağanüstü yetkilerle faaliyetlere başlayan I. TBMM'nin milletvekilleri, başta eğitim seviyeleri ve fikri yapıları olmak üzere farklılık arz etmekteydi. Tek amaçları ise vatanın ve milletin bağımsızlığını kazanmaktı. Mudanya Mütarekesi ile savaşa son verip hedefine ulaşan Türk Milleti, I. TBMM'nin bünyesinde bulunan milletvekillerinin gayret ve fedakârlığı sonucunda istiklale kavuşmuşlardır. Bağımsızlığı kazandıktan sonra ülkeyi her açıdan inşa etmenin gerekli olduğuna inanan I. TBMM seçime gitme kararı alarak görevini sonlandırmıştır. II. TBMM ise, Türkiye Devleti'nin sosyal, siyasal ve kültürel tabanını oluşturarak devleti yeniden kurmuştur. Kâzım Karabekir, savaşın sonlanmasıyla birlikte batı bölgesine gelmiş ve II. TBMM döneminde İstanbul Milletvekili olarak göreve başlamıştır. Bu dönem zarfında Mecliste ciddi çalışmalarda bulunmuş, özellikle eğitim, askeri ve ekonomi alanında birçok kere fikirlerini dile getirerek faaliyet göstermiştir. 17 Kasım 1924 yılında Cumhuriyet tarihinin ilk teşkilatlı muhalefeti Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın liderliğini yapmıştır. Muhalefet partisi çok uzun yaşamayarak 3 Haziran 1925 yılında Takrir-i Sükûn Kanunu ile kapatılmıştır. Kâzım Karabekir, Takrir-i Sükûn Kanunu ile partisinin kapatılmasını sert bir şekilde eleştirmiş ve bunu tarihi bir hata olarak görmüştür. Partisinin kapatılması siyasal yaşamını bitirmemiş ve milletvekilliği devam etmiştir. Mecliste muhalefetine devam eden Kâzım Karabekir'in siyasal yaşamı İzmir Suikast Girişimi gerekçesiyle İstiklâl Mahkemelerinde yargılanmasıyla son bulmuştur. Mustafa Kemal Atatürk'ün ölümüne kadar siyaset sahnesinden uzak kalan Kâzım Karabekir, 1939 yılında İstanbul'dan milletvekili olarak seçilmiş ve 1946-1948 yılları arasında da Meclis Başkanlığı görevini yürütmüştür.
Türk siyasal hayatında bağımsız milletvekilleri ve meclis faaliyetleri (1923-2002)
Bu çalışmanın konusu 1923-2002 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti bağımsız milletvekillerinin meclis faaliyetleri olarak belirlenmiştir. Öncelikle bağımsız milletvekillerinin 1923-2002 yılları arasında hangi dönemlerde seçimlere bağımsız girme bağımsız devam etme, bağımsız girme parti ile tamamlama ve parti ile girip bağımsız olarak bitirmesi durumlarının yanı sıra vekil seçildikleri il, vekil seçildikleri dönem, meslekleri, eğitim durumları, öz geçmişleri ve meclis faaliyetleri genel hatları ile ortaya konmuştur. Tez çalışması, TBMM'nin II.-XXI. Dönemlerini kapsamaktadır. 1923-2002 yılları arasında görev yapmış bağımsız milletvekillerinin biyografileri ortaya konularak bu milletvekillerinin seçildikleri il, seçildikleri dönem, partileri (varsa), meslekleri, meclis faaliyetleri, dönemlere göre bağımsız milletvekili sayıları tespit edilerek açıklamalarda bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: TBMM, Parlamenter Sistem, Bağımsız Milletvekilleri, Siyasi Faaliyetler, 1923-2002 Dönemi.