İkinci Dünya Savaşı sonrası Türk bürokrasisi ve TODAİE ilişkisi

Bu çalışma TODAİE'nin kurumsal gelişimini ele almaktadır. TODAİE'nin kuruluşu Türkiye'ye özgü bir gelişme olmayıp İkinci Dünya Savaşı sonrası azgelişmiş bölgelere yönelik uygulanan dış yardım politikasının bir ürünü olarak karşımıza çıkar. Bu bağlamda TODAİE'nin kuruluş misyonu ve gelişimi Türk bürokrasisine yönelik uzun erimli plan ve projeler çerçevesinde anlaşılabilir. Bunun için öncelikle İkinci Dünya Savaşı sonrası Türk bürokrasisine ilişkin kuramsal bir çerçeve ortaya konmaktadır. Yeni kurulan uluslararası sistemle birlikte sosyal bilimlerin yaşadığı dönüşüm evrensel bir paradigma olarak modernleşme kuramı ve onun ampirik temellerini oluşturan bölge araştırmaları üzerinden tartışılmaktadır. Bu bağlamda azgelişmiş bölgelerde bürokrasinin rolüne ilişkin tartışmalar ışığında Batılı bölge araştırmacıları ile yabancı uzman raporlarının ilgileri doğrultusunda şekillenen çağdaş Türk bürokrasisi literatürü, TODAİE'nin kuruluş misyonunu açıklamak üzere model transferi problemi çerçevesinde sorunsallaştırılmaktadır. Bu çerçevede Türk bürokrasisinin gelişimi dönemlere ayrılarak ilgili dönemlerde TODAİE'nin öğretim-yetiştirme, araştırma-yardım ve derleme-yayın faaliyetleri ele alınmıştır. Çalışma boyunca TODAİE'nin kurumsal öyküsü, Türk bürokrasisinin talep ve beklentilerini dönüştüren nesnel tarihsel koşullar ile Enstitü faaliyetlerini yürüten kurum içi aktörlerin faillikleri ışığında değerlendirilmiştir. Çalışmada doküman ve rapor analiziyle birlikte nesnel dönüşümlere odaklanan tarihsel yöntemin yanı sıra, kurum içi geliştirilen stratejilerin değişen koşullara TODAİE'yi nasıl uyarladığını açıklayabilmek için Enstitü tarihinde etkili olmuş kişilerin anıları, anekdotlar, dijital sözlü tarih görüşmeleri ve Enstitü yönetiminde yer almış kişilerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlar veri olarak kullanılmıştır. Sonuç olarak TODAİE'nin İkinci Dünya Savaşı sonrası Türk bürokrasisi ile ilişkisi bağlamında idare ile üniversite arasında bir köprü olarak tasarlanan idari reform kurumundan kendine münhasır akademik bir kuruma nasıl dönüştüğü, bu dönüşümü hangi dinamiklerin mümkün kıldığı tarihsel bir perspektifle ortaya konmaktadır.