İkincil güçlerin büyük güçlere yönelik stratejileri: Türkiye ve İran'ın Rusya'ya yönelik stratejilerinin analizi

Hegemonik İstikrar Teorisi ve benzeri teoriler, uluslararası sistemdeki güç ilişkilerini hiyerarşi kavramı üzerinden açıklamıştır. Bu kapsamda hiyerarşi piramidinin en tepesindeki ülke ile diğer ülkeler arasındaki ilişkilerin nasıl gelişeceğine dair argümanlar sunulmuş, ancak sıralamanın alt tarafındaki ülkelerin birbirleri ile ilişkileri yeterince kuramsallaştırılmamıştır. Bu tezde söz konusu kuramsal boşluğun doldurulmasına yönelik olarak "ikincil güçlerin kendinden askeri, ekonomik ve coğrafi olarak daha büyük ve kendisine kara ya da deniz sınırı olan ülkelere yönelik krizler esnasındaki stratejilerini nasıl belirlediği" sorunsallaştırılmıştır. Bu bağlamda stratejiyi belirleyen en önemli unsurun, iş birliği ve rekabet alanları ile şekillenen kimliksel kültür olabileceği önerilmiştir. Bu öneri ise, uluslararası ilişkiler literatüründe anlatılan dengeleme, tabi olma gibi stratejiler kullanılarak bir modele dönüştürülmüştür. Müteakiben, söz konusu strateji modeli, araştırma sorusunun çerçevesine uygun olarak seçilen ülkelerin ilişkileri değerlendirilerek test edilmiştir. Tezde ampirik alan, Türkiye ve İran'ın Rusya ile ilişkileri ve bu iki ülkenin Gürcistan Krizi, Suriye Krizi, Ukrayna Krizi esnasındaki Rusya'ya yönelik politikalarıdır. İki ülke ilişkilerinin kimliksel kültürü ile kriz esnasındaki ikincil gücün stratejileri arasındaki bağlantıya yönelik elde edilen bulgular ile tezin ana argümanı olan strateji modelinin işlevselliği açıklanmıştır. Nihai olarak; Türkiye-Rusya ve İran-Rusya ilişkileri üzerinde yapılan araştırma neticesinde, ikincil güçlerin kendinden ekonomik, askeri ve coğrafi olarak daha büyük ve kara ya da deniz sınırı olan ülkelere yönelik krizler esnasındaki stratejilerinin, ikincil güç ile büyük güç arasındaki tarihsel süreçte oluşan kimliksel kültürün etkisinde olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuç ise, önerilen strateji modelinin işlevselliğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Rusya, İran, Hiyerarşi, Gürcistan Krizi, Ukrayna Krizi, Suriye Krizi, Strateji Modeli