İlişkisel sosyoloji bağlamında Suriyeli göçmen gençlerin özneleşme süreçlerinde mekan: Gaziantep örneği

Göç olgusunun son yıllarda hem dünyada, hem de Türkiye'de bir çok akademik disiplin açısından bir çalışma alanı olarak dikkat çektiği söylenebilir. En önemli toplumsal hareket biçimlerinden biri olarak göçün nedenleri, sonuçları, göç edenlerin gittikleri yeni mekâna uyumları, yeni toplumsal yapı ile ilişkileri, cevabı aranan sorulardan başında gelmektedir. 2012 yılında Suriye iç savaşı ile birlikte, kitlesel bir göç hareketi başlamış ve uzun sınır komşusu olan Türkiye dört milyona yakın göçmen gelmiştir. Bu nedenle Türkiye Suriye savaşı sonrası en çok göç alan ülke olarak konumlanmıştır. Suriye ile sınır olan illerden biri olan Gaziantep'te bulunan göçmen sayısı 13 Aralık 2019 resmi rakamlarına göre 453.379'dur. Gaziantep'e gelen göçmen gençlerin, göç etmeden önce içinde bulundukları ekonomik, sosyal ve kültürel düzeylere uygun bir biçimde yerleştikleri; kimlik oluşturma ve bir özne olarak var olma süreçlerinin de bu unsurlarla ilişkisel olarak gerçekleşmekte olduğu söylenebilir. Bununla birlikte göçmenlik durumundan kaynaklanan özel bir yoksunluk durumu da göz önünde bulundurulmalıdır. Ekonomik, sosyal ve kültürel olarak yoksunluk içinde olan gençlerin, bir kimlik var edebilme ya da özneleşme süreçlerinden bahsetmek pek mümkün görünmemektedir. Genel olarak kendilerini güvende hissedebilecekleri bir ortamda bulunma imkanı bulmuş olan göçmenlerin, bu süreçleri daha az hasarla atlatabildikleri, coğrafi olarak bulunduğu yeri ve kendisini çevreleyen toplumsal mekanı deneyimlemeleri mümkün olmuşsa, mekanla ilişkili bir özneleşme sürecinden bahsedilebilmektedir. Gaziantep her ne kadar göçmenlere kucak açan bir şehir olsa da kaçınılmaz bir şekilde yabancı olduklarını sürekli hatırlatabilecek, bir çok argümanı da içinde barındırabilecek kültürel koda sahip bir şehir olarak değerlendirilebilir.