İlköğretim ikinci kademe cebir öğrenme alanı ile ilgili matematiksel görevlerin bilişsel istemler açısından incelenmesi: Matematik ders kitapları ve sınıf uygulamaları

Türkiye'de yapılan son müfredat değişikliği ile sınıflardaki eğitim-öğretim ortamının temel unsurları olan öğretmen, öğrenci rollerinde ve ders kitaplarında da değişiklikler meydana gelmesi olağandır. Öğrencinin öğretim ortamında öğrenmelerini destekleyen matematiksel görevlerin öğrenciyi bilişsel olarak düşünme sürecine dahil edebilmesi önemlidir. Bu çalışmada, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan 6, 7 ve 8. sınıf matematik ders kitaplarında yer alan cebir öğrenme alanı ile ilgili matematiksel görevler ile 4 ilköğretim matematik öğretmeninin sınıflarında uyguladıkları cebirsel görevler bilişsel istemler (cognitive demands) açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırmada cebirsel görevlerin bilişsel istem seviyeleri (BİS) ?ezberleme?, ?ilişkilendirmeden kavrama?, ?ilişkilendirerek kavrama? ve ?matematik yapma? şeklinde kategorilendirilerek (Stein, Smith, Henningsen ve Silver, 2000) analiz yapılmıştır. Araştırma içerik analizi yöntemine dayalı olarak ders kitaplarının ve 4 ilköğretim matematik öğretmeninin cebir öğrenme alanı ile ilgili derslerinin video kayıt görüntülerinin incelenmesi ile yürütülmüştür.Araştırmadan elde edilen verilere dayalı olarak tüm sınıfların ders kitaplarında yer alan cebir öğrenme alanı ile ilgili görevlerin çoğunlukla ?ilişkilendirmeye dayanan matematiksel yöntem? türü görevler olduğu görülmektedir. Sınıf uygulamalarında ise BİS'de düşüş meydana gelerek en fazla ilişkilendirmeye dayanmayan matematiksel yöntem türü görevlere rastlanmıştır. Cebirsel görevlerin BİS'lerinde meydana gelen bu düşüşün birçok sebebi olabilir. Araştırmada düşüşü etkileyen faktörler ?görev için ayrılan zaman?, ?öğrencinin muhakeme etmesi ve düşünmesi?, ?çözüm stratejileri?, ?kavramla ilişkilendirme? ve ?sosyal ortam? olarak tespit edilmiştir. Öğretmenlerin öğrenciye sunulan görevlerin BİS'leri ve bu seviyeyi nasıl koruyabilecekleri ile ilgili problemleri olduğu araştırmanın sonucunda tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yüksek seviyede kurgulanmış cebirsel görevlerin BİS'ini düşürmeksizin sınıf ortamında nasıl uygulayabileceklerine dair farkındalıkları sınıf uygulamalarına yönelik bilgiler içeren rehber kaynaklar yazılarak yada öğretmenlere eğitim verilerek kazandırılması önerilmektedir.